Vekovi u krošnjama

Stabla koja su zaštićena prirodna dobra, a u našoj metropoli ih ima oko 40, na balkanske prostore stigla su iz Azije, Amerike i Evrope. Predeo i klima su im se „svideli”, pa su „odlučila” da ovde i ostanu. Neka od njih su tu više od veka, a svojom lepotom i veličinom još izazivaju uzdahe prolaznike.

Najveću pažnju svakako zaslužuje hrast lužnjak na Cvetnom trgu, koji na Vračaru raste već dva veka, kao i platan ispred Miloševog konaka na Topčideru za koji postoje istorijski podaci da je star 140 godina. Osim njih, svoj dom su u glavnom gradu pronašle i zanimljive vrste stabala kao što su: himalajski borovac, lalino drvo, sofora, kedar.

Hrast lužnjak na Cvetnom trgu je poslednje stablo velike šume hrasta i jasena koja je nekada postojala na prostoru Vračara. Šuma je posečena i na njenom mestu izgrađene su pijaca i prva samoposluga u Beogradu. Hrast je visok 30, a prečnik krošnje mu je 19 metara. Za zaštićeno prirodno dobro proglašen je pre 28 godina.

Jedan od najvećih i najlepših platana u Evropi nalazi se pred ulazom u Milošev konak. Ovo stablo je visoko 34 metra, hlad krošnje iznosi oko 1.400 kvadratnih metara. Prema nekim podacima, posađen je sasvim slučajno posle izgradnje konaka 1834. godine. Sadnica platana ubačena je u krečanu ispred konaka po naredbi kneza Miloša. Prema drugoj verziji, za koju kažu da je pouzdanija, platan je posađen 1868. godine. O tome postoje računi o kupovini 250 platana u Beču.

Da u našem gradu može da bude lepo, „otkrila” su i stabla himalajskog borovca, čije je poreklo sa masiva Himalaja i istočnog Avganistana. Dva stabla ove vrste nalaze se još od 1929. godine u dvorištu u Ulici Žanke Stokić. Posađena su kraj doma porodice Milanković, potomaka slavnog naučnika Milutina Milankovića.

U još jednom dvorištu, na Dedinju, između ulica Pukovnika Bacića i Maglajske smestila se neobična biljka koja nosi ime Lalinsko drvo. Naziv nije po vojvođanskim lalama, već po tome što njegov cvet podseća na tulipane.

Zanimljivo je i drvo sofora koje svoje ime nosi po žutoj boji cveta. Poreklom je iz Kine i Koreje. Primeraka ove vrste ima u Zemunskom parku, a pre dvadesetak dana radnici „Zelenila” posekli su jedno ostarelo stablo u Akademskom parku. Na njegovo mesto biće posađene tri sofore.

Primerak kedra udomio se u Tolstojevoj ulici. Prema predanju, ovo stablo posadio je 1880. godine u dvorištu porodice Milunović Josif Pančić.

O svim ovim stablima brine „Zelenilo” Beograd, a posebno Jasna Trifunović, viši referent za zaštićena prirodna dobra.