Obnovljena dva veka stara crkva u Čoki

Subotica – Na božićno jutro vernici u Čoki kročiće pod restaurirane svodove Rimokatoličke crkve Svetog trojstva. Pogledom će preletati preko osveženih boja, obnovljenih zidnih slika i ukrasnih detalja koje sada prvi put vide u izvornoj lepoti jer su pre toga decenijama propadali do granice potpunog nestajanja.

Ovo je treća godina kako Goran Bolić i mr Aleksandra Jeftić, restauratori Međuopštinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Subotice, sa saradnicima obnavljaju masivno i vredno zdanje izrazite lepote. Ovog decembra temperature su bile već u dubokom minusu kada su poslednji put prevukli četkicom vraćajući sjaj slikama starih majstora.

„Radili smo u više faza što je bilo uslovljeno teškim oštećenjima u unutrašnjosti crkve, kao i načinom finansiranja, jer posao na obnovi, svih ovih godina odvija se uz podršku Ministarstva kulture. Zidna dekoracija Crkve Svetog trojstva je izuzetno klasicističko delo velikih površina i zahtevnih detalja. Zbog lošeg stanja u kojem se nalazilo, pristup konzervatorsko-restauratorskim radovima je vrlo složen i zahteva veliku profesionalnu posvećenost”, kaže za „Politiku” Goran Bolić.

U manjim mestima, kao što je severnobanatska opština Čoka sa nešto više od četiri hiljade stanovnika, hramovi su mesta okupljanja, neformalni centar i njegova središnja tačka, pa se i njihovom obnovom čuva kako istorija, tako i zajednica koja se oko nje okuplja. Rimokatoličkoj crkvi Svetog trojstva je, sudeći po lepoti i veličini, tu ulogu još pre više dva veka namenio njen graditelj Lajoš Marcibanji. Letopisi beleže: 1783. bogati plemić Lajoš Marcibanji od Bečke komore traži dozvolu da osnuje plebaniju i stan za učitelja. Naredne godine podignuta je kapela koja je nedovoljna da primi sve vernike. Zato je 1803. godine postavljen kamen temeljac za gradnju crkve, a ktitorstvo, nakon smrti Lajoša, nastavljaju sinovi Lerinc i Janoš. Nakon pet godina crkva je podignuta i Lerinc odlazi u Beč gde kupuje slike, mobilijar, i crkvene stvari potrebne za održavanje službi.

Nije se štedelo ni na gradnji, ni na uređenju crkve. Reprezentativan spoljni izgled, nadopunjen je bogatom baroknom plastikom i ritmom lukova i svodova u unutrašnjosti hrama. Slikarski radovi izvedeni su u duhu najboljih baroknih ostvarenja, a u studiji koju je uradio Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture, navodi se da se slikarstvo pripisuje radionici Paula Trogera, profesora bečke akademije i jednog od vodećih slikara monarhije s početka 18. veka.

Restauratori Aleksandra Jeftić i Goran Bolić pažljivo su, radeći tri godine zaredom na enterijeru crkve, sačuvali slikarstvo Crkve Svetog trojstva kao spomenika kulture od izuzetnog značaja. Kažu, posao je bio mukotrpan, i zbog veličine samog objekta i površina koje su zahtevale sanaciju, kao i zbog stepena njihovog oštećenja. Međutim, obnova još nije okončana.

„Preostala je poslednja faza koja obuhvata radove na zidnoj dekoraciji trećeg traveja (središnjeg dela crkve) i hora. Spomenički značaj zdanja prevazilazi mogućnosti ove male zajednice i nadamo se da će i naredne godine ministarstvo nastaviti da finansira obnovu Crkve Svetog trojstva kako bi joj u potpunosti vratili prvobitni sjaj”, navodi Bolić.