Spomenik kralju Petru Prvom i u Bačkoj Palanci

Novi Sad – I Bačka Palanka je posle Novog Sada dobila spomenik kralju Oslobodiocu. Svečano će biti otkriven danas, 29. decembra, nešto više od mesec dana otkako je 25. novembra, na 100. godišnjicu odluke o prisajedinjenju Bačke, Baranje i Banata Kraljevini Srbiji iz 1918, otkriven novosadski spomenik istom monarhu.

Palanački se od novosadskog ne razlikuje samo po prikazu vladara, autorskim delima, ni po tome što sad nije konjanik. Postavljen je u Ulici kralja Petra Prvog, koja u Bačkoj Palanci nosi njegovo ime, dok je ovaj Karađorđević u Novom Sadu „udomljen” na Trgu republike.

Spaja ih to što su u oba mesta postojale inicijative o podizanju spomenika starom kralju, koje se dosad nikad nisu ostvarile zbog složenog političkog perioda i drugih prilika. U Novom Sadu je to inicijativa iz 1934. godine, a u Bačkoj Palanci prvi put je pokrenuta 1927. i drugi put je došla od grupe građana Tovariševa 1990.

Istoričar Jovan Ranisavljev iz Tovariševa ukazuje našem listu da je još te 1927. formiran prvi odbor za podizanje spomenika kralju Petru Prvom. Za spomenik su skupljani dobrovoljni prilozi građana, o čemu svedoči palanački list „Straža” iz 1928. koji na naslovnoj strani objavljuje tekst, poziv ovog odbora na „Veliko zabavno veče, sa veselom poštom i igrankom”, novogodišnje slavlje u prostorijama Kasine, za koje se plaćala ulaznica od 10, 20 i 30 dinara, a „dobrovoljni prilozi primali sa zahvalnošću”.

Palanački spomenik stiže na izmaku 2018. godine, u kojoj se obeležava veliki jubilej, vek od oslobođenja u Prvom svetskom ratu i vek od prisajedinjenja. „Spomenik podižu zahvalni stanovnici opštine Bačka Palanka”, piše na jednoj od strana postamenta.

Otkriće ga predsednik opštine Branislav Šušnica i gradonačelnik Novog Sada Miloš Vučević u 11 sati, a u podne će biti održana svečana akademija u sali bioskopa „Vojvodina”, najavljeno je iz lokalne uprave.

Delo je vajara Đorđa Lazića Ćapše iz Sremskih Karlovaca, koji je kralja prikazao u visini od dva i po metra, u stojećem položaju, svečanoj uniformi sa ordenjem na grudima i kapom na glavi, ukrašenom peruškom koja štrči uvis 35 centimetara. Pred sobom ima mač na koji se oslanja jednom rukom.

Figura monarha, koji je vladao Kraljevinom Srbijom 1903–1918. godine i potom Kraljevinom Srba, Hrvata i Slovenaca do svoje smrti 1921, montirana je na postament od crvenog mermera, visine dva metra.