Hrvatski zakon ne prepoznaje stanarsko pravo

Hrvatska je jedina od bivših republika SFRJ ukinula stanarsko pravo i tako oštetila više od 30.000 nosilaca stanarskog prava, svojih državljana srpske nacionalnosti. Umesto toga, 2003. godine donela je Program stambenog zbrinjavanja, koji nikako nije mogao biti supstitucija za oduzeta stanarska prava, jer je to humanitarna, a ne pravna kategorija. Ovo je bio jedan od uslova da Hrvatska zatvori Poglavlje 23, „Pravosuđe i temeljna ljudska prava”, i tako od sredine 2013. godine postane punopravna članica Evropske unije.

Pored toga, Hrvatska nije ispoštovala obaveze preuzete bilateralnim i međunarodnim ugovorima, a posebno je ignorisala Bečki sporazum o sukcesiji iz 2001. godine, čijim se Aneksom G predviđa vraćanje na stanje od 31. decembra 1990.

Središnji državni ured za stambeno zbrinjavanje Republike Hrvatske uputio je 20 decembra 2018. godine Javni poziv za podnošenje prijava za stambeno zbrinjavanje u 2019. godini u skladu sa Zakonom o stambenom zbrinjavanju na potpomognutim područjima. Za razliku od ranijih godina, rok za predaju novog ili izmenu postojećeg zahteva je 1. januar – 31. januar 2019. godine (Zakon o stambenom zbrinjavanju na potpomognutim područjima, „Narodne novine”, br. 106/18)

Glavni cilj koji Republika Hrvatska želi da postigne Zakonom o stambenom zbrinjavanju na potpomognutim područjima jeste da se uspostavi efikasan i operativan sistem mera i aktivnosti koji će potpomoći povratak, ostanak i naseljavanje stanovništva na potpomognutim područjima, navodi se na sajtu Središnjeg državnog ureda za stambeno zbrinjavanje Republike Hrvatske.

Pravo na stambeno zbrinjavanje može se ostvariti najmom, te kupovinom kuće po povlašćenim uslovima stambenih jedinica u državnom vlasništvu, kao i dodelom građevinskog materijala za popravak, izgradnju ili nadogradnju stambene jedinice na zemljištu u vlasništvu korisnika ili na državnom građevnom zemljištu.

Zakonom se proširuje teritorijalna nadležnost, te isti pruža preduslove za efikasniju međuresornu saradnju Središnjeg državnog ureda s telima državne uprave i obuhvaćenim jedinicama lokalne samouprave, u sprovođenju zajedničkih programa stambenog zbrinjavanja kojima će se podsticati i unaprediti demografski razvoj.

Hrvatski sabor je 21. novembra 2018. doneo novi zakon o stambenom zbrinjavanju na potpomognutim područjima, koji se počeo primenjivati od 1. januara ove godine. Prema tom novom zakonu navedene su brojne kategorije koje mogu ostvariti pravo na stambeno zbrinjavanje, ali nema jedne posebne kategorije koju je Hrvatska pod pritiskom međunarodne zajednice bila priznala, a to su bivši nosioci stanarskog prava, koji su uglavnom srpske nacionalnosti. Prema podacima Središnjeg ureda, na dan izglasavanja zakona preostalo je još 669 takvih zahteva za rešavanje, i to su uglavnom oni koji ne poseduju nijednu useljivu nekretninu niti rešeno trajno stambeno zbrinjavanje na području bivše Jugoslavije.

Što se tiče stambenog zbrinjavanja povratnika srpske nacionalnosti koji nisu uspeli da ostvare svoje pravo na osnovu Zakona o obnovi, biće obuhvaćeni novom uredbom o kriterijumima za bodovanje zahteva za stambeno zbrinjavanje.

Prema podacima iz Središnjeg državnog ureda za obnovu i stambeno zbrinjavanje iznose se ukupne cifre, iz kojih se ne vidi koliko je uloženo u stvaranje održivog povratka u mestima gde živi srpsko stanovništvo. Jedini podatak koji se može vezati uz srpsku povratničku populaciju jeste da je oko 9.300 stambenih jedinica dodeljeno bivšim nosiocima stanarskog prava, od čega je 1.647 stambenih jedinica dato u najam izvan područja posebne državne brige. Glavni problem i dalje su ograničena sredstva državnog budžeta i to što određeni broj korisnika ne koristi dodeljenu nekretninu za stambeno zbrinjavanje.

Generalni sekretar Udruženja Srba iz Hrvatske

Prilozi objavljeni u rubrici „Pogledi” odražavaju stavove autora, ne uvek i uređivačku politiku lista