Milo Đukanović protiv Vidovdana

U intervjuu koji je Milo Đukanović 12. jula dao za RTCG pomenuo je portal „Vidovdan” (vidovdan.org) u kontekstu nastojanja crnogorske vlasti da „isposluje” i crnogorsku crkvu od strane patrijarha Vartolomeja, koji stoluje u Turskoj. On je temu „šurovanja” vlasti Crne Gore i carigradske patrijaršije ovako komentarisao: „Nije me iznenadilo da je dio ljudi iz vrha SPC pismo vaseljenskog patrijarha protumačio kao direktno mješanje Vaseljenske patrijaršije u pitanja crkvene organizacije Crne Gore, bez da to radi posredstvom SPC, dakle, bez da to radi posredstvom Beograda… Ne znači li to početak nekog rješavanja crnogorskog pravoslavnog pitanja ili organizacije pravoslavne crkve u Crnoj Gori direktno na relaciji Crne Gore i Vaseljenske patrijaršije. Ja sam tako razumio te tonove koji su sadržani u onom njihovom glasilu ’Vidovdan’.” Đukanović se izgleda informiše o prisnim odnosima Crne Gore i Carigrada preko internet portala „Vidovdan”.

Samo to „pismo” carigradskog patrijarha mitropolitu Amfilohiju jeste bilo nekako čudno: od izbora pisma (ćelava latinica) preko toga da se „Carigrad” obraća jednom mitropolitu, a ne SPC i patrijarhu, pa do potpuno „fejk njuz” teme – odnos prema CPC, grupi građana koja se predstavlja kao pravoslavna crkva. Tema pisma trebalo bi da bude da li Carigrad podržava ideju da mitropolija dobije autonomiju ili autokefalnost u odnosu na SPC. To i Đukanović misli kad govori o ideji autokefalne crnogorske crkve – da sadašnja mitropolija i episkopije na teritoriji Crne Gore postanu crkva nezavisna od SPC. Zato ga je i nerviralo to što je bilo objavljeno na „Vidovdanu”.

Čak i najava zakona o imovini verskih zajednica kojim se predviđa nacionalizacija imovine SPC ima za cilj slamanje otpora u mitropoliji i među pravoslavnim u Crnoj Gori prema ideji „autokefalne crnogorske crkve”. To je otišlo dotle da i sam Đukanović objašnjava kako je zapravo crkva u CG bila autokefalna, pa to sad i ne bi bio presedan već bi stvari došle na svoje mesto. Da situacija u Crnoj Gori nije zapaljiva, pa čak i na ivici sukoba, čitava ta Milova teološka epizoda bila bi za neke anegdotske anale politike na brdovitom Balkanu.

Da je Crna Gora bure baruta, a da se vlast igra vatrom svedoči i protest protiv pokušaja nasilne nacionalizacije crkvene imovine, koji je u Podgorici okupio veliku masu sveta. Tako je Đukanović uspeo nešto što slaba i raštrkana opozicija nikako nije mogla – da stvori front protiv bahate i korumpirane vlasti. Protest ili sabor u Podgorici okupio je one koji su srpske, ali i one koji su crnogorske orijentacije, kako opoziciono orijentisane, tako i ljude koji su dotad stajali uz vlast (ali je ovo prelilo čašu nezadovoljstva).

Da li je to sebi Đukanović pucao u nogu? Jeste. Da li će se izvući iz ove situacije? Naruku mu ide to što je opozicija slaba i podeljena. Znajući koliko je vešt političar, on će situaciju sanirati, ali neće odustati od napada na SPC i kao instituciju sa ciljem da privoli „neodlučnog” mitropolita da sledi ideju stvaranja autokefalne crnogorske crkve uz podršku Carigradske patrijaršije, koja ima jaku podršku u SAD. Najverovatnije nije reč o gluposti i bahatosti vlasti, već o planu dovršavanja projekta formiranja crnogorske nacije i delovanja pod pritiskom sila koje su inicirale taj projekat. A to u ovom momentu znači i instrumentalizaciju ovog pitanja od strane globalnih centara moći u svrhu dodatnog pritiska na Srbiju oko „prihvatanja realnosti” na Kosovu.

Srbija mora odlučnije da reaguje u vezi sa diskriminacijom SPC i Srba u Crnoj Gori. Da internacionalizuje pitanje statusa Srba, SPC, srpskog jezika i srpskog nasleđa koje je ugroženo kao što je ugroženo na Kosovu ili Hrvatskoj. To znači da je neophodna ozbiljna strategija i uporna diplomatska i medijska aktivnost. Bučne izjave, poput one Nenada Popovića da nam je Crna Gora neprijatelj, suprotno su od toga. Vidi se i da Đukanović u tom intervjuu sa zadovoljstvom zlorabi izjave Popovića i da mu izuzetno koristi u kampanji „kako Beograd hoće da uništi crnogorsku državnost”. Tako je nekad podgorički režim koristio anticrnogorske izjave ljudi poput Batića da „Crnogorce treba proterati” da bi namakli još koji procenat na referendumu za odvajanje Crne Gore od Srbije.

Politički analitičar