Sudar civilizacija

Sjedinjene Američke Države decenijama, od 1. oktobra 1949. godine, kad je osnovana Narodna Republika Kina, koja je upravo navršila sedamdeset godina postojanja, optužuju najmnogoljudniju naciju na svetu zbog njenog jednopartijskog sistema. To čine do dana današnjeg, uz nove prozivke – od neslaganja oko klimatskih promena, Severne Koreje, puta svile, trgovinskog, pa do svojevrsnog digitalnog sukoba. Uzroci sve učestalijih vašingtonskih ataka prema sve moćnijem suparniku na svetskoj sceni nisu samo dnevnopolitički, ideološki i ekonomski, već i nešto što predstavlja nepremostiv jaz – sudar dve beskrajno udaljene civilizacije, bolje reći sudar svetova.

U političko-ekonomskim lavirintima koji iz godine u godinu otvaraju nove koridore, Vašingtonu je, ipak, sve teže da objasni svojim građanima kako to da prokazana jednopartijska država kao što je označena Narodna Republika Kina, u svom nezadrživom ekonomskom i vojnom rastu preuzima primat u svetskim poslovima. Poneki cinik bi možda mogao da predloži da i SAD postanu jednopartijska država ne bi li se suprotstavila narastajućem džinu sa Dalekog Istoka. To bi bilo lako izvodljivo, s obzirom na to da već više decenija imaju dvopartijski sistem sa zabetoniranom politikom supremacije nad svim i svačim, u kojem se ta dva tabora ne razlikuju (osim u personalnim promenama) osnivanjem, recimo republikansko-demokratske koalicije, umesto što se međusobno optužuju, naročito pred predstojeće predsedničke izbore, ne bi li se oduprli sve uspešnijem modelu koji sprovodi Narodna Republika Kina.

Zapadna strana, međutim, nikako da shvati i prihvati – tu prednjače Sjedinjene Američke Države kao najmlađi član ove grupacije osnovane pre nepuna dva i po veka, 1776. godine – da naspram sebe imaju zemlju sa više od pet hiljada godina civilizacije, koja se oslanja na svog najvećeg mudraca Konfucija (rođen 28. septembra 551. pre nove ere, u besmrtne visine otišao sa navršene 73 godine). Iz hiljada njegovih izreka koje će važiti dok je sveta i veka, ovom prilikom valja citirati samo jednu: „Nije bitno koliko se sporo krećeš sve dok ne staješ.” Njegovih oko milijardu i četiri stotine hiljada sunarodnika to sledi i stigli su gde su stigli, a tek će stići. Pa ko od sadašnjih i budućih svetskih glavara to na vreme shvati i prihvati, biće bolje i za njih, ali i za civilizaciju koju bi trebalo da predstavljaju.

Borislav Komad,
Zemun