Stolica „Sela”

Šta je ovo? Barska stolica, ali kakva? U najmanju ruku – neobična. Autori su je nazvali „stolica za telefoniranje”!

Kao ideja živi od 1957. godine, a kao realnost od 1983. do danas. Možete je videti u enciklopedijama modernog dizajna, u muzejima moderne umetnosti i u prodajnim salonima nameštaja širom sveta. Proizvođač je firma „Canota” iz Milana koja je samo jedna od brojnih sa pravom da je proizvode, kao i da prodaju predmete po dizajnu braće Kasteli–Livija, Pjer Đakoma i Akilea.

Atributi koji prate ovu stolicu su iz domena „asocijativnog dizajna”, „štedljivog dizajna”, „realnog”, „bizarnog” itd.

Kada je o asocijacijama reč, najčešće su one koje se odnose na „ready made” koncept, koji korene vuče još od slavnog umetnika Marsela Dišana iz prve polovine 20. veka. On je brojne predmete iz svakodnevnog života promovisao u umetnička dela. Dobro je poznat njegov pisoar-fontana iz 1917, ali i mnogi drugi. U slučaju ove stolice, najobičnije sedište za najobičniji bicikl iskorišćeno je kao ekskluzivan detalj za efektno oblikovanu stolicu uz pomoć metalne kalote i vitkog stuba koji nosi sedište.

Kada je o štednji reč, ideja spada u svima znanu oblast smanjenja preterane potrošnje i ograničenja beslovesne neumerenosti potrošačkog mentaliteta. Osamdesetih godina prošlog veka teoretičari – sociolozi dizajna, među kojima i Viktor Papanek, upozoravali su dokle može da nas dovede koncept zastarevanja oblika zarad veštački izazvane potražnje za novim formama, što dovodi do sve većeg trošenja dragocenih sirovina i sve bržeg odbacivanja još dobrih stvari zarad žudnji za novim. Znači: stari bicikl možete baciti, ali njegovo sedište još možete, tu i tamo, iskoristiti!

Da li dizajn ove stolice spada u realnost naše ekološke osvešćenosti ili u ekskluzivu prvog reda? Možda u bizarnost, a možda i u pošalicu.

 Braća Kastiljoni

Livio (1911–1979), Pjer Đakomo (1913–1968) i Akile (1918–2002). Najstariji od braće Kastiljoni studirao je arhitekturu na Politehnici u Milanu, njegova braća su se bavila dizajnom u svom Studiju za dizajn pribora za jelo od srebra i aluminijuma. Proslavili su se dizajniranjem barskih stolica i lampi neobičnih oblika. U posleratnim godinama bili su veoma aktivni na raznim poljima, od urbanističkih, preko arhitektonskih do dizajnerskih i izlagačkih. Pjer Đakomo i Akile su postali veoma poznati i cenjeni u dizajnerskim krugovima Italije i Evrope, učestvujući ne samo u dizajniranju već i u organizatorskim aktivnostima oko Milanskog trijenala i afirmacije struke. U poznatoj vili „Olmo” na jezeru Komo, organizovali su 1960. godine izložbu „Boje i forme za savremenu kuću”, na kojoj su izložili svoje brojne ideje i realizovane projekte. Imali su dugu listu prestižnih klijenata-kompanija. Posle smrti starije braće, Akile je razvio bogatu samostalnu aktivnost koja je imala velikog uticaja na naredne generacije italijanskih dizajnera. Njegova karijera trajala je više od pola veka. Nagrađen je sa osam „Zlatnih medalja” na Milanskim trijenalima. Akile i njegova braća bili su pioniri racionalizma začinjenog humorom i skulptoralnim formama, a njihov dizajn se definiše kao „racionalni ekspresionizam”.

Arh. Radmila Milosavljević
www.dopisna-skola-ambijent.rs