Bela kuga kuca na vrata Crne Gore

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori opada iz godine u godinu, a ove će verovatno biti najmanji u poslednjih šest decenija. U prvih osam meseci 2019. prirodni priraštaj iznosi 203 i znatno je manji u odnosu na prošlu godinu kada je bio 760. Pre 60 godina broj rođenih u odnosu na umrle bio je veći za skoro deset hiljada, tokom 90-ih godina rapidno je opao, ali je čak i početkom ove decenije bio blizu dve hiljade. Sada se meri tek stotinama.

Mileta Radovanić, generalni sekretar crnogorske opozicione partije URA, tvrdi da je najveći problem što se teško može naći mlada porodica u Crnoj Gori u kojoj oba roditelja rade za prosečnu platu koja trenutno iznosi 517 evra.

„Čak i kada je to slučaj ako u obzir uzmete visinu minimalne potrošačke korpe za četvoročlanu porodicu koja iznosi oko 650 evra i dodatne troškove kao što su vrtić i škola, vrlo je teško bez većih problema i odricanja obezbediti osnovne uslove za porodicu. Samim tim teško je odlučiti se i na proširenje porodice”, kaže Radovanović.

Profesor Filozofskog fakulteta u Nikšiću i demograf Miroslav Doderović kaže da su brojni uzroci pada prirodnog priraštaja u Crnoj Gori:

„Još nismo u fazi bele kuge, a značajan uzrok opadanja prirodnog priraštaja je naše brojno stanovništvo koje je na privremenom radu u inostranstvu. U pitanju je radno i reproduktivno najsposobniji deo stanovništva, od 25 do 40 godina, i ono neposredno utiče na smanjenje nataliteta. Sa radnicima odlaze i njihove porodice, a najveći deo njih su muškarci što još više utiče na biološku reprodukciju”.

Dodaje i da su među glavnim uzrocima pada prirodnog priraštaja i sve slabiji životni standard, ali i promena društvenog i porodičnog statusa žene odnosno podizanje kulturnog nivoa stanovništva, kao i ubrzani procesi urbanizacije i industrijalizacije, pišu Vijesti.

Od 1945. do 2011. godine u Crnoj Gori znatno se smanjio udeo mladog, a povećao starog stanovništva, kaže Doderović:

„Taj proces je uslovio da je stanovništvo Crne Gore 2020. godine na pragu demografske starosti, a to znači da je dostiglo najveću prosečnu starost od 38,8. U pojedinim gradovima kao što su Nikšić i Cetinje ili regionima kao što je Sever Crne Gore ne ostvaruje se ni prosta zamena generacija. Naročito raste udeo građana starijih od 64 godine”.

U Crnoj Gori su proteklih godina primetni i sve češći razvodi brakova. Tako je prošle godine na četiri sklopljena braka dolazio jedan razvedeni brak ili ukupno čak 845, što je veliki broj za zemlju od samo 625 hiljada stanovnika. I u prvih osam meseci ove godine je sličan trend, a primera radi u Danilovgradu je sklopljeno 30 brakova, a razvedeno čak 28.

Kada se govori o uslovima za širenje porodice, trudnice u Crnoj Gori imaju pravo na plaćeno odsustvo 12 meseci po rođenju deteta, što je znatno duže nego na Zapadu. Predhodnih godina mladim bračnim parovima Vlada je pomogla da pod povoljnim uslovima dobiju stambene kredite, ali su tu rate mnogima značajan mesečni izdatak. Neki gradovi u Crnoj Gori daju jednokratne novčane naknade za rođenje deteta, a retki su oni koji imaju neke konkretne mere za pomoć porodicama sa troje i više dece, odnosno za stimulisanje rađanja.