Ikona veća od života

Filmsku planetu munjevito je obišla vest da nas je u 103. godini napustio Kirk Daglas. Jedna od najvećih i poslednja ikona holivudske zlatne ere, legendarni glumac, reditelj i producent, ali i politički aktivista, dobrotvor i humanitarac, porodični čovek, zabavni pripovedač i autor knjiga, veliki drugar Mladena Sekulovića – Karla Maldena i Titov prijatelj.

Rođen je u decembru 1916. godine u gradu Amsterdamu u američkoj državi Njujork kao Isur Danijelovič Demski, u siromašnoj i neobrazovanoj imigrantskoj porodici ruskih Jevreja (sa prostora današnje Belorusije), bio je učesnik Drugog svetskog rata kao pripadnik američke mornarice, sam je sebi plaćao časove glume dok mu Američka akademija dramskih umetnosti nije odobrila stipendiju prepoznavši njegov talenat za glumu, kojom je aktivno počeo da se bavi 1942. godine.

Tako je i postao Kirk Daglas, glumac koji je zablistao u ulozi malodušnog javnog tužioca kojim vlada njegova ambiciozna supruga u filmu „Čudnovata ljubav Marte Ivers” (1946), a vrlo brzo dobio i oreol holivudske zvezde zahvaljujući svojoj sugestivnoj interpretaciji beskrupuloznog boksera u Robsonovom „Šampionu” (1949), ulozi koja mu je donela Zlatni globus i prvu od tri osvojene nominacije za Oskara (jedinog kojeg je na kraju dobio bio je onaj počasni Oskar za sveukupnu karijeru 1996. godine).

Od tada, zahvaljujući velikom talentu, ali i svojoj sugestivnoj i energičnoj pojavi, oštrim crtama lica i onoj čuvenoj prkosnoj bradi sa jamicom, Kirk Daglas je sa punom uverljivošću nastavio da gradi svoje nezaboravne filmske junake. Često ambiciozne i žestoke, katkad i nemilosrdne na putu postizanja sopstvenih ciljeva. Bio je novinar Čak Tejtum u Vajlderovoj „Senzaciji” („As u rukavu”), detektiv Meklod u „Detektivskoj priči”, Vinsent van Gog u Minelijevoj „Žudnji za životom”... U akcionim i vestern filmovima od kojih je neke i sam producirao ostao je nezaboravan i veći od života kao Dok Holidej u „Obračunu kod OK korala”, inače omiljenom Titovom filmu, kao pukovnik Daks u Kjubrikovim „Stazama slave”, kao nenadmašni Spartak u istoimenom filmu, takođe u režiji Stenlija Kjubrika. I u ulogama u filmovima poput: „Mladić s trubom”, „Loši i lepi”, „Vikinzi”, „20.000 milja pod morem”, „Sedam dana u maju”, „Žestoki momci”...

Kirk Daglas je prvi put boravio u Jugoslaviji 1972. godine, na tada tek drugom beogradskom Festu čiji je pokrovitelj bio Josip Broz Tito. Tom prilikom su se Kirk i Tito upoznali i postali prijatelji. U svojoj autobiografiji „Ragmanov sin” (našla se na listi bestselera) Kirk Daglas je opisao i anegdotu o jednom od susreta sa Titom, koji je po njega poslao svoj privatni avion kako bi zajedno ručali i pričali čitava tri sata, dok je tadašnji britanski ambasador šest nedelja uzaludno čekao da ga predsednik Jugoslavije primi bar na deset minuta kako bi mu predao akreditiv. Na ljutito pitanje kako li mu je to pošlo za rukom Kirk je, zapisano je tako u autobiografiji, odgovorio: „Gospodine ambasadore, koliko ste vi filmova snimili?”. Ostalo je zabeleženo i da je za vreme zimske Olimpijade u Sarajevu, gde je takođe boravio, bio široke ruke i za kafanskim i za kockarskim stolom i da je oko sebe širio samo pozitivnu energiju.

Daglas je ostao upamćen i po prkošenju „lovu na komunističke veštice” iz Mekartijeve ere, otvoreno angažujući pisca Daltona Trumba sa tadašnje crne liste za scenaristu svog „Spartaka”, po angažmanu da od pisca romana „Let iznad kukavičjeg gnezda”, u čijoj je pozorišnoj verziji igrao glavnu ulogu još 1963. godine, otkupi prava za filmsku adaptaciju što mu je na kraju i pošlo za rukom (njegov sin Majkl osvojio je Oskara kao producent filma u kojem je igrao Džek Nikolson), ali i po romanima „Ples sa vatrom” i „Tajna” koji su se uz njegovu autobiografiju takođe našli među bestselerima. I po oreolu „filmskog zavodnika”, jer su mu partnerke bile i Rita Hejvort, Lorin Bekol, Marlen Ditrih, Džoan Kratford...

Kirk Daglas je imao dva braka. Prvi sa Dijanom Dil (1943–1951) u kojem su rođeni njegovi sinovi Majkl (glumac i producent) i Džoel (producent), a drugi sa En Bajdens u kojem je dobio još dva sina – Pitera i Erika (preminuo 2004), takođe posvećena filmskoj industriji. Govoreći jednom prilikom o braku sa En dužem od šest decenija Kirk Daglas je rekao: „Ako želiš da saznaš nešto o čoveku, dobro pogledaj ženu koju je odabrao za suprugu...”

Kirk Daglas, fenomen i u životu i na filmu, bio je jedna od poslednjih istinski velikih holivudskih zvezda. Sigurno i jedna od najnezaboravnijih. Njegova večna zvezda blista sada na nebu i čuva i onaj njegov čvrst stav: „Ne treba mi kritičar koji će mi reći da sam dobar glumac. Idem svojim putem. Niko mi nije šef i niko mi nikada nije bio šef...”