Op-art ponovo u modi

Kontrasti crno-belih elemenata u enterijeru izazivaju optičke efekte koji snažno utiču na naša čula.

Op-art, umetnički pravac koji je šezdesetih godina 20. veka utemeljio Viktor Vazareli, zanimljiv je fenomen kada je reč o teoriji uticaja vizuelnih efekata na čovečiju svest i podsvest. Ali kada fenomen prenesemo u realan život, tačnije u životni prostor, odnosno enterijer, onda je naša psihofizička ravnoteža ozbiljno dovedena u pitanje. Jer često nam se zavrti u glavi.

Oštri kontrasti crno-belih elemenata postavljeni na podlogu, po zakonima geometrije (vodoravno, horizontalno, dijagonalno, kružno, ukršteno), a zatim neznatnim pomeranjem pravilnog rastera, izbačeni iz matematičkog reda, izazivaju neočekivane optičke efekte koji snažno utiču na naša čula.

Ovaj umetnički trend bio je najpre prihvaćen u grafičkom dizajnu, za reklamne poruke brojnih korporacija (najpoznatiji je na primer amblem za Međunarodni sertifikat za vunu iz 1965. godine, zatim za firmu „Pireli”...). Korišćen je za omote knjiga i gramofonskih ploča, za reklamne panoe i postere, čak i za modnu industriju. Ali kada su ga dizajneri enterijera i arhitekte primenili na područje svog delovanja, došlo je do ozbiljnih problema.

Tapete na zidovima ili tepisi na podovima izazivali su svojevrsnu konfuziju i mučninu, ozbiljnu nesigurnost pri kretanju. Naročito su bile opasne one varijante koje bi se našle na stepenicama. Mladi su, međutim, prihvatili „ošamućujuću” pojavu i uživali u rizičnom kretanju po klubovima i mestima za zabavu.

Op-art je brzo izašao iz mode, a zamenila ga je takozvana kinetička umetnost. Međutim, savremeni dizajneri sredinom prošle decenije ponovo su prihvatili izazov, pa su ne samo velike površine enterijera već i spoljne površine ormara, osmislili u op-art stilu, čime se trend vratio u fokus.

Viktor Vazareli (1908-1997)

Francuski slikar, vajar igrafičar Viktor Vazareli (1908-1997), rođen je u Mađarskoj. U 20-oj godini upisao je budimpeštanski „Bauhaus”, gde mu je profesor bio Laslo Moholji Nađ, jedan od najpoznatijih predstavnika modernističkog pravca internacionalne umetničke škole „Bauhaus”. Od 1930. godine živeo je i stvarao u Parizu. Na početku karijere bavio se pretežno grafičkim dizajnom i izradom nacrta za tapiserije. Rano se opredelio za nefigurativno slikarstvo, da bi se 1944. priključio avangardnim slikarskim pravcima. Istraživanja je usmerio prema iznalaženju jednostavnih likovnih struktura koje omogućavaju masovnu reprodukciju. U osnovi istraživanja bila je težnja da umetnost obuhvati i područja vizuelne percepcije koja su do tada pripadala isključivo naučnotehničkoj sferi. Njegov cilj bio je ukidanje razlike između realnih i prividnih utisaka, što omogućava da naša svest koristi ravnopravno sve vizuelne informacije. Za dizajnere, ovakav stav predstavljao je izazov i oni su ga koristili u svojim projektima.

Arh. Radmila Milosavljević
www.dopisna-skola-ambijent.rs