Dan marke – Prvi poštanski žig u Srbiji

Prvi korak u cilju uspostavljanja poštanske službe je bio ukaz kneza Miloša 1835, kojim je Jakov Jakšić postao nadziratelj svih pošta u Srbiji, sa zadatkom da organizuje i uredi pošte, kao i da njima upravlja. Rad pošte je bio u okviru Popečiteljstva unutrašnjih dela. Praktično uspostavljanje javnog poštanskog saobraćaja nastalo je bez odgovarajućeg zakonskog pravnog akta, korišćenjem postojeće menzulansko-glasničke mreže.

Redovan javni poštanski saobraćaj u Srbiji je zvanično počeo otvaranjem prve pošte u Beogradu, 25. maja 1840. (po julijanskom kalendaru). Upravo je toga dana na pismu prvi put upotrebljen žig u funkciji poštanskog saobraćaja u Srbiji – ravan žig Beograd u pravougaonom okviru, crne boje, tzv. uokvireni Beograd. Ovaj žig je korišćen samo ovog dana da bi već 29. maja 1840. bio u upotrebi drugi žig, bez pravougaonog okvira.

Popečiteljstvo unutrašnjih dela je istog dana pismom obavestilo ruski, austrijski i francuski konzulat da je u Beogradu „pošta ustrojena”. Sličnu vest su objavile i „Novine serbske” 1. juna 1840. Navedeno je da je otprema pisama ka unutrašnjosti predviđena dva puta nedeljno: sredom i subotom. Posebno je naglašeno da će pošta primati sva pisma, kako zvanična tako i privatna. Pošta je bila smeštena u zdanju na Kalemegdanu, u kome se nalazila praviteljstvujuća menzulana – prostor preko puta današnje Biblioteke grada Beograda, gde se nalazi zgrada Fakulteta likovnih umetnosti.

Ubrzo su otvorene i pošte u Kragujevcu, Valjevu, Loznici, Šapcu, Požarevcu... S obzirom na to da je žig „uokvireni Beograd” prvi žig koji je upotrebljen u poštanskom sistemu Kneževine Srbije, kao i na okolnost da je bio u upotrebi samo 25. maja 1840, njegov značaj prevazilazi okvire srpske filatelije.

Stručna saradnja: mr Vladimir Milić, dipl. inž. el.

Umetnička obrada izdanja: Marija Vlahović, akademski grafičar