Srpski junaci u Kosovskom boju

Istorijska saznanja o Boju na Kosovu 28. 6.1389 godine, koji se vodio između srpskih hrišćanskih vitezova na čelu sa knezom Lazarom Hrebljanovićem i osmanlijskih Turaka koje je u džihad pohodu na Srbiju kao muhamedovske vitezove predvodio sultan Murat Prvi, prilično su protivrečna i osporavana kad je reč o učesnicima te bitke. Mnogi strani i domaći istoričari osporavaju postojanje i učešće nekih srpskih vitezova i ratnika u tom boju. Naveo bih neke junake iz te bitke i nekoliko istorijskih činjenica koje idu u prilog njihovog postojanja i hrabrog držanja (njihove žrtve) u toj presudnoj bici za odbranu hrišćanstva. Kao prvo,

Lazarevi vitezovi  su bili nosioci reda Svetog Đorđa – zaštitnika slabih, nemoćnih i pravovernih (koji je ustanovljen još 1318. godine u nemanjićko doba). Bili su plemićkog roda i tretirani su kao vitezovi krstaši. Među njima su se kao veliki junaci ove bitke isticali Lazarevi sestrići Stefan i Lazar Musić, velikaši i gospodari Zvečana, zatim toplički vojvoda Krajmir (Konstantin Mihailović), i stalaćki vojvoda Damjan Oliverović i Stefan Relja Krilati – vitez barjaktar koji je uz kneza Lazara predvodio napad na Muratov štab. Bilo je puno srpskih vitezova koji su se odazvali da sa Lazarom brane Srbiju i hrišćanstvo, a najviše njih je došlo iz kosovskog, raškog, topličkog i moravskog regiona. Na osnovu toga iz kog kraja se najviše ratnika odazvalo, narodno predanje je tim junacima dalo simbolična imena iz srpskog naroda kao Miloš Obilić, Milan Toplica, Ivan Kosančić, Jug Bogdan i devet Jugovića. Takvih junaka koji  su u boju žrtvovali svoj život za odbranu domovine i Hristove vere je bilo mnogo, ali oni nisu mogli biti identifikovani jer nisu postojali pisani dokumenti u kojima bi se spominjali, međutim  nesumnjivo su poticali  iz srpskog naroda.

Takav primer junaka su Banović Strahinja i Miloš Obilić. Od drugih vitezova, stvarnih učesnika u boju, treba istaći još i drugog barjaktara Pavla Orlovića, pa viteza Krajimira Oliverovića, pa Tvrtkovog bosanskog vojvodu Vlatka Vukovića i  dalmatinskog bana Ivana Paližne. Naravno, na kraju treba istaći i Lazarevog zeta Vuka Brankovića, gospodara Kosova i grada Prištine koji je u boju porazio Jakubovu vojsku  potisnuvši je prema jugu preko reke Sitnice.

I na turskoj strani je pored Murata, Bajazita i Jakuba, učestvovalo dosta poznatih aga i begova, osmanlijskih vitezova kao što su bili veliki vezir Ali-paša i talentovani strateg Evrenos-beg, koji je i osmislio tursku taktiku borbe protiv Srba. Treba istaći još Kurd-agu, Jaki-bega, Ejne-bega i Sarudžu-pašu. Sudar vojski na Gazimestanu bio je silovit i pogibeljan, pa je mnogo vlastele i vitezova, aga i begova poginulo u direktnom masakru zajedno sa svojim vođama knezom Lazarom i sultanom Muratom. Lazareva pogibija, kao i pogibija cveta srpskih vitezova shvatana je u narodu kao svesna žrtva koja je trebalo da posluži kao primer za naredna pokoljenja.

Miomir Garašanin,
Beograd