Na krovovima Beograda sve manje odžačara

Ako je tačno verovanje da susret sa odžačarom donosi sreću, možda nije ni čudo što nam se sve češće dešavaju baksuzni periodi poput ovog koji nas je sve zadesio ove godine. Jer dimničara naoružanih „magičnim” četkama na dugoj sajli sve je manje na krovovima. U Komunalnom preduzeću „Dimničar” AD koje se dimničarskim uslugama bavi još od 1948. godine zaposleno je svega 60 odžačara koji kontrolišu, pregledaju i čiste dimnjake i ventilacione kanale u 10 beogradskih opština. Uspevaju da vode računa o čak 100.000 objekata, a najčešće ih uz nezaobilazne štosere (dimničarske četke) i merdevine možemo ugledati kako vredno čiste na krovovima zgrada na Paliluli, Čukarici i u Zemunu. Oni rade u toku cele godine, ali najviše obaveza imaju od sredine septembra do novembra jer se Beograđani uglavnom kasno sete da bi trebalo da se pripreme za grejnu sezonu.

– Škola za dimničare ne postoji, imamo centar za obuku budućih dimničara u našem preduzeću. Nekada su se dimničari školovali u građevinskim srednjim stručnim školama, ali je taj obrazovni profil ugašen i verovatno neće nikada, ili bar ne skoro, biti vraćen u formalno obrazovanje u toj formi. Pokušavali smo da dimničare vratimo u školske klupe, ali Ministarstvo prosvete tj. Nacionalni prosvetni savet tada nije uvažio naše mišljenje, a promenom zakona o obrazovanju odraslih data je mogućnost da se takvi obrazovni profili obrazuju na odgovarajući način – objašnjava Irena Kulić, pi-ar „Dimničara”. Ona dodaje da ovom preduzeću uvek treba zaposlenih i da su mladi nezaposleni ljudi tehničke struke, sposobni za rad na visini, zainteresovani za obuku i beneficirani radni staž kod njih uvek dobrodošli.

U Beogradu postoji još nekoliko manjih dimničarskih firmi koje su pokrenuli nekadašnji radnici ovog preduzeća, ali sa znatno manje zaposlenih. Većina njih okrenuta je hotelijerskoj industriji i bavi se čišćenjem masnih kuhinjskih ventilacija i klimatizacije. „Dimničar” se međutim stara baš o individualnim ložištima i „leči” začađena pluća grada.

A koliko god ovo zanimanje bilo garavo, nepopularno, za mnoge i teško i rizično, nesporan je njegov značaj za grad.

– Neispravni dimnjaci mogu da izazovu požar, da ozbiljno ugroze živote ljudi i njihovu imovinu. Oni mogu i da budu uzrok trovanja ugljen-monoksidom i da na taj način odnesu ljudski život – upozorava Kulićeva.

Ali, osim ako se ne zagledamo kroz prozor sa nekog višeg sprata na krovove okolnih zgrada ili ako i sami imamo dimnjak koji nam pravi probleme, o odžacima malo ko od nas uopšte i razmišlja. A trebalo bi jer su individualna ložišta, uz saobraćaj, označena kao jedan od najvećih zagađivača vazduha u Beogradu pošto se u njima koriste čvrsta i najčešće neekološka goriva.

– Nije važno osvrnuti se samo na Beograd, već na celokupno stanovništvo u Srbiji, i prepoznati jednostavnu jednačinu, a to je da ukoliko su dimnjaci čisti i održavani – i zagađenje je svakako manje. Najviše zagađuju neočišćeni dimnjaci i neodgovorni pojedinci koji će, recimo, kao energent koristiti gumu, plastiku i slično. Ali toga je zaista malo, vidljivo je i službe brzo reaguju. Važno je, dakle, napomenuti da ne zagađuju dimnjaci, već čovek koji ih neodgovorno koristi – ističe naša sagovornica i dodaje da beogradske odžačare u radu najčešće usporavaju neadekvatni prilazi dimnjacima.

Usluge preduzeću „Dimničar” Beograđani plaćaju posredstvom uplatnice „Infostana”, a njihova cena nepromenjena je već deset godina.

– Ona iznosi 1,38 dinara po kvadratnom metru stambenog prostora, što za stan od 50 kvadrata mesečno iznosi oko 70 dinara, a na godišnjem nivou oko 840 dinara. Građani u stvari plaćaju kontrolu, pregled i čišćenje dimnjaka dva puta u toku godine, a čišćenjem dimnjaka oni zapravo i štede jer dimničari podižu nivo energetske efikasnosti domaćinstva i do deset odsto – napominje Irena Kulić.

Beogradske dimnjake prvi čistio Čeh

Prvi beogradski dimničar bio je, prema podacima sa sajta „Dimničara”, Čeh Lambert Kluzaček koji je krovove našeg grada počeo da osvaja 1863. godine. Tek 1886. godine on dobija konkurenciju, a četku u ruke uzima i Beograđanin Jovan Đorđević. Ubrzo se pojavljuje cifra od desetak čuvara gradskih odžaka, a prvi pomen dimničarskog esnafa nalazi se u dokumentima iz 1891. godine.