Dragocenost „Obrenovačkog Zabrana”

Uređena obala Save, sa šljunkovitom plažom i ležaljkama, trim staza za šetače i bicikliste, veštačka stena za penjanje, Avantura park za najmlađe, deo su Spomenika prirode „Obrenovački Zabran”.

Zaštićeno područje, ukupne površine od 47 hektara 77 ari i 18 metara kvadratnih, nalazi se na teritoriji grada Beograda, gradska opština Obrenovac.

Rešenje o proglašenju zaštićenog područja „Obrenovački Zabran” doneto je 29. novembra 2013. godine na osnovu Studije Zavoda za zaštitu prirode Srbije. Posebna vrednost Zabrana ogleda se u tome što u široj okolini nema većih površina pod visokom vegetacijom autohtonog sastava, kao što su hrast lužnjak i jasen, čije su šume nekada bile široko rasprostranjene u dolinama reka Srbije. Najveće i Zabranu najbliže zaštićeno prirodno dobro je Specijalni rezervat prirode „Obedska bara” koji se nalazi nekoliko kilometara zapadno.

Zabran je sa svoje četiri strane okružen rekama Savom i Kolubarom, oranicama i obrenovačkim naseljima. Duž desne obale reke Save prostire se nasip (dolma) za odbranu od poplava, koji je ujedno i šetalište.

Dragocenost postojanja ove prirodne oaze ogleda se u izolovanju stambenih delova grada od industrijskih pogona, toplana, različitih postrojenja. Važno je, po rečima stručnjaka, potencirati njegov značaj kao mesta sa posebnom i povoljnom mikroklimom, zaštitnom funkcijom očuvanja zemljišta i voda, funkcijom biofiltera, zaštitom od vetra, buke i dr.

Oplemenjivanje i humanizacija gradske sredine za rad, boravak i odmor, predstavlja jednu od veoma značajnih uloga ovog zelenog kompleksa. Mnogi posebno izdvajaju utisak potpune izolovanosti od gradske vreve. Uz sve to izražena prirodna, biljna i životinjska obeležja, uticala su da Obrenovački Zabran dobije status Specijalnog rezervata „radi očuvanja i unapređenja primarnih predeonih vrednosti i pejzažnih obeležja kompleksa, kao i radi stvaranja uslova za održivi razvoj rekreativno-zdravstvenih i turističkih sadržaja, odnosno plansko uređenje i kontrolisano korišćenje prostora”, navodi se u Studiji Zavoda.

Zaštićeno područje povereno je na upravljanje Javnom preduzeću za zaštitu i unapređenje životne sredine na teritoriji gradske opštine Obrenovac iz Obrenovca.

Šume Zabrana važne su za zaštitu genetskog fonda. Stoga je neophodno sačuvati najkvalitetnija stabla hrasta lužnjaka, poljskog jasena, bele i sive topole, veza ili belog bresta, poljskog bresta i divlje kruške. Nije to lak posao.

Sadašnje sastojine Zabrana nastale se posle čistih seča 1941/42. godine, te većinom predstavljaju izdanačke šume kratkog veka i lošeg kvaliteta.

Pored smanjenog učešća hrasta lužnjaka, u šumama Zabrana smanjeno je i učešće poljskog i barskog bresta, bele i sive topole, kao izuzetno značajnih „graditelja” autentičnog pejzaža.

Unete su i neke vrste koje menjaju izgled nizinskih šuma Posavine, kao što su američki jasen i evroameričke topole, a obilno je i njihovo podmlađivanje, što predstavlja ozbiljnu pretnju degradaciji i obezvređivanju prostora.

Posebno je nepovoljno širenje unetog američkog žbuna bagremca, koji je korišćen za brzo obrastanje nasipa pored Save i koji se neželjeno proširio. Ovde su pogodno tlo našle i druge invazivne vrste poput američkog javora i jasena, evroameričke topole, ciganskog perja, kanadske busine, ambrozije, krasolike, ježevca i drugih.

Cilj je da se američki jasen postepeno zameni autohtonim, poljskim jasenom, a evroameričke topole hrastom lužnjakom i poljskim jasenom.