Ko to truje zaštićene orlove

Valjevo – Više nema dileme, najveća opasnost retkom i zakonom zaštićenom orlu beloglavom supu u obnovljenoj koloniji u kanjonu reke Trešnjice kod Ljubovije preti od čoveka. Doduše, ljudi na ove graciozne nebeske letače, poznatije kao prirodne čistače i „sanitarce”, retko potežu oružje, ali zato u obračunu sa psima lutalicama, vukovima i divljim svinjama nekontrolisano i ilegalno upotrebljavaju najrazličitije otrove. Orlovi koji pronađu i pojedu otrovane lešine neminovno su osuđeni na smrt.

Tokom redovnog monitoringa obavljenog sredinom ovog meseca na području kolonije, ornitolog Bratislav Grubač, rukovodilac međunarodnog projekta za zaštitu lešinara u Srbiji i BiH, sa svojim saradnicima otkrio je dva uginula poodrasla ptića i jednog odraslog mrtvog orla. Na istom prostoru uočena je i jedna uginula divlja svinja. Pošto je u pitanju nepristupačan teren, procene su da je broj uginulih orlova znatno veći. Posle detaljnog pregleda i oslanjanjem na iskustva iz prethodnih sličnih situacija, sve ukazuje da su ptice stradale hraneći se mesom lešina divljih i drugih životinja koje su otrovane kreozanom. Ovaj otrov, nabavljen „ispod ruke”, odnosno ilegalnim kanalima stočari sa područja sokolskih i venca valjevskih planina, u poslednjih nekoliko godina, nekontrolisano upotrebljavaju da bi zaštitili svoja stada od pokolja divljih pasa i vukova, a useve od najezde divljih svinja i drugih štetočina. Iako je postavljanje otrovnih mamaca krivično delo i velika opasnost za životinjski i biljni svet, kao i stanovnike kontaminiranog prostora, lica koja to čine retko bivaju otkrivena, a i kada se to desi sud ih najčešće oslobađa odgovornosti zbog nedostatka dokaza.

Vlada Dodović, iz Centra za prirodne resurse „Natura” iz Valjeva, koji ima starešinstvo nad kolonijom beloglavog supa u kanjonu Trešnjice, kaže za „Politiku” da je ovaj poslednji incident ozbiljno upozorenje svim relevantnim institucijama i najširoj javnosti da se konačno stane na kraj nekontrolisanom i opasnom trovanju životinja. Dodaje da je slučaj prijavljen Zavodu za zaštitu prirode Srbije, Ministarstvu životne sredine i nadležnim istražnim organima u Ljuboviji i Valjevu. Paralelno radiće se i na edukaciji stanovništva na kritičnim područjima i ukazivanjem da preti istrebljenje jedne retke vrste lešinara koji je od izuzetnog nacionalnog, pa i međunarodnog, značaja za našu zemlju. On, doduše, ne krije da je delimični krivac za sve učestalija trovanja životinja i sama država koja stočarima ne nadoknađuje štetu koju im naprave psi lutalice ili vukovi.

Inače, na području kolonije u kanjonu reke Trešnjice registrovano je 15 gnezdećih parova beloglavog supa . U devet gnezda nalazi se po jedan operjani mladunac, dok je šest legla propalo iz nepoznatih razloga.