Još jednom o egzodusu srpskog naroda

U božićnom dvobroju „Politike”, mogli smo, kroz više veoma dobrih članaka, da potvrdimo ono što nam je vrlo dobro poznato, a reč je o progonu Srba, još od doba Nemanjića do danas. Ali o tom periodu neka sude istoričari, demografi, geografi, antropolozi, i druge struke, koje se bave stanovništvom, u bilo kojem vidu.

Dobro su nam poznati događaji iz perioda Drugog svetskog rata,  kada su na teritoriji bivše SFRJ, fašisti zverski ubijali i proterivali srpski živalj, zajedno sa svojom zločinačkom armadom, ustašama, balistima, Bugarima i drugim fašističkim slugama.   Posebno su poznata nedela ustaša u doba NDH, kada je jedna trećina tadašnjih Srba nasilno pokatoličena, trećina zločinački ubijena, a trećina prognana. U istom periodu i posle završetka Drugog svetskog rata, slična nedela nad Srbima, posredstvom srbofobičnih ekstremista i antikomunista, sprovođena su i u BIH, gde su  – u cilju očuvanja lažnog bratstva i jedinstva – skrivana od javnosti, a na spomenicima i grobnicama ubijenih Srba stajali su uglavnom natpisi „na ovom mestu  su stradali naši rodoljubi”, bez navođenja nacionalnosti, pošto su se u pomenutim natpisima navodno mogle naći sve nacionalnosti.

Kada u tom kontekstu posmatramo poslednje tri decenije, odnosno od početka raspada SFRJ, do danas, svedoci smo permanentnog proterivanja Srba sa teritorija na kojima su živeli vekovima. Brojni prognani Srbi uspeli da svoje novo utočište nađu na teritoriji Srbije, pre svega, u Beogradu, Novom Sadu, Apatinu, Kraljevu, Šapcu, Sremskoj Mitrovici i mnogim drugim gradovima, ali su mnogi bili primorani da ostanu na svojim vekovnim ognjištima u Hrvatskoj, u hrvatsko-muslimanskom entitetu BiH, na Kosovu i Metohiji, a nije im bilo mnoge bolje ni u Crnoj Gori i Severnoj Makedoniji. U svetlu ignorisanja svega što je srpsko na tim teritorijama, mnogi su bili primorani – kako bi osigurali kakve-takve minimalne uslove života, i isto takva prava, pa čak i sopstveni život – da žrtvuju svoju srpsku nacionalnost na teritoriji vladajuće većine.

Dobro su nam poznata dešavanja u Hrvatskoj u vreme Drugog svetskog rata i stvaranja tzv. Nezavisne države Hrvatske, kada su stanovnici srpske nacionalnosti ubijani, proterivani i prisilno prekrštavani u katoličku veru. Spomenuta ratna zbivanja i progoni krajem 20. veka doveli su do toga, da danas po nekim podacima Srbi u Hrvatskoj čine svega oko 2,5 odsto stanovništva sa tendencijom daljeg smanjenja njihovog udela, što će se i videti na prvom sledećem popisu, ma kada on bio.

Nažalost, ništa povoljnija situacija nije bila ni na Kosovu i Metohiji, odakle su mnogi Srbi proterani i ubijeni, a preostali morali da se povinuju diktatu albanskog življa.

I u Crnoj Gori, a ništa manje ni u entitetu  BIH i Severnoj Makedoniji srpsko stanovništvo mora da trpi štošta, istina ne drastične zločine, ali su nešto prefinjenijim postupcima Srbi primoravani na iseljenje ili na davanje krajnje ponižavajućih ustupaka ne bi li opstali na tim prostorima. Stoga ne verujem da se u sledećim popisima stanovništva može očekivati povećanje procenta učešća srpskog stanovništva u odnosu na prethodno nacionalno izjašnjavanje, pre svega u Crnoj Gori, iako se to u javnosti očekuje.

Kako reče u svom intervjuu u pomenutom dvobroju „Politike”, vladika Joanikije, episkop budimljansko-nikšićki; „Svaka vlast je pred svaki popis vodila kampanju da se građani izjašnjavaju u korist njene politike”. Što bi otprilike značilo: „Što manji broj Srba i što manje srpskog jezika, to bolje za vlast”.

Dr Predrag Petrović,
Beograd