Evropa – Ugrožene nacionalne divlje vrste

Falco cherrug – stepski soko

Stepski soko se gnezdi od centralne Evrope na zapadu, pa sve do Mandžurije na istoku širom umerenog pojasa Evroazije.

Mužjaci i ženke su slični po obojenosti, ali su ženke veće i teže. Uglavnom se hrani glodarima i pticama, najčešće tekunicama i golubovima. Kod nas se gnezdi u već napravljenim gnezdima, uglavnom gavranova koje preotima od domaćina tokom marta. Ova vrsta polaže od 3 do 6 jaja, na kojima leži ženka, dok se o mladima staraju oba roditelja.

Stepski soko je ugrožen na globalnom nivou, a brzi pad populacije je zabeležen svuda, naročito na području Azije gde živi većina populacije. Glavni uzroci pada populacije su uništavanje staništa, proganjanje i ubijanje. U Srbiji je stepski soko najznačajnija vrsta globalno ugrožene ptice.

Kod nas je trenutno broj gnezdećih parova oko 40. Ima status strogo zaštićene vrste. Mere zaštite koje se sprovode kod nas uključuju stavljanje veštačkih gnezda koja stepski soko rado prihvata.

Eremophila alpestris – ušata ševa

Ušata ševa je jedina vrsta ševe koja naseljava, osim Evroazije i severa Afrike, i područje Severne i Južne Amerike. Ušata ševa je široko rasprostranjena vrsta, ali je vezana za specifična staništa, te nikada nije česta i brojna. Kod nas se ova vrsta gnezdi na visokim planinama.

Ušata ševa naseljava travnata i kamenita staništa sa niskom vegetacijom i golim delovima koja se nalaze na planinama. Hrani se insektima i semenjem trava. Polovi se razlikuju po obojenosti i dužini perja na glavi koje podsećaju na uši, po kome je ova vrsta dobila ime. Mužjaci izvode svadbeni let tokom koga pevaju i tako privlače ženke. Uglavnom polažu od 2 do 5 jaja na kojima leži ženka, a oba roditelja hrane ptiće.

Ova vrsta nije ugrožena na globalnom nivou, dok je u Srbiji ušata ševa svrstana u lokalno ugrožene vrste. Ima status strogo zaštićene vrste. Smatra se da su glavni razlozi pada brojnosti ove vrste u Srbiji zarastanje staništa i globalno otopljavanje.

Stručna saradnja: dr Marko Raković, Prirodnjački muzej u Beogradu
Umetnička realizacija izdanja: mr Marija Vlahović, akademski grafičar