Kako spasiti Araču

Subotica – Na petnaestak kilometara od Novog Bečeja, u sred njiva kukuruza i graška, izdižu se zidine nekadašnje monumentalne crkve Arača. Na mađarskom jeziku ova crkva označava se i terminom ‒ crkva na pusti, jer zaista oko nje nema ničega, osim nepreglednih oranica.

I ono što je od crkve ostalo svedoči o nekadašnjoj važnosti i lepoti. Danas su ove ruševine benediktinske opatije sa početka 13. veka zaštićeni kulturno-istorijski spomenik prvog reda.

Smatra se da je romanička bazilika podignuta oko 1230. godine, nakon stradanja obnovljena je zalaganjem Jelene Anžujske 1370. godine, ali su arheološka iskopavanja pokazala da je crkva podignuta na temelju neke starije crkve, kako se pretpostavlja iz 11. veka.

Tokom čitavog srednjeg veka oko crkve je bilo i naselje, ali njegove kuće od naboja i trske nisu opstale. Crkva u Arači 1417. godine postaje posed Stefana Lazarevića. Za vreme opsade Bečeja, bez borbe je predata Turcima, koji su je spalili.

Ovo zdanje još nedovoljno istražene istorije bilo je tema prilikom nedavnog susreta premijerke Ane Brnabić i Ištvana Pastora, predsednika Skupštine Vojvodine i Saveza vojvođanskih Mađara. Naime, mađarska vlada je spremna da posredstvom Mađarskog nacionalnog saveta u zaštitne i istraživačke radove na ovom lokalitetu uloži 5,5 miliona evra. Od srpske strane se očekuje da izgradi pristupnu saobraćajnicu do Arače, umesto sadašnjih pet kilometara prašnjavog atarskog puta, da do mesta dovede električnu energiju, vodu, internet i telefonsku liniju. To su neophodni uslovi da bi bio formiran i vizitorski centar za istraživače i turiste, koji bi takođe trebalo da izgradi Srbija

Sve to podrazumeva potpisivanje sporazuma između Srbije i Mađarske, ali kaže Pastor, njegovi osnovni elementi još nisu dogovoreni.

„Mesecima se borimo da definišemo osnovne elemente sporazuma i da radovi počnu. Zajedničkim poduhvatom bili bi stvoreni uslovi da ovaj lokalitet postane turistička atrakcija”, naveo je Pastor, precizirajući da je vrednost ovog složenog i zahtevnog ulaganja oko 10 miliona evra.