Bora Stanković u enciklopedijama

Prikazivanje TV serije „Nečista krv” pobudilo je ponovno šire interesovanje za literarno stvaralaštvo Bore Stankovića i za likove koje je pisac oblikovao.

U okviru širih interesovanja zanimljivo je obratiti pažnju i na pominjanje Bore Stankovića i obuhvaćenost njegovih dela u pojedinim inostranim enciklopedijama. Posebnu pažnju zavređuju takozvane male enciklopedije, koje imaju najuže i najrestriktivnije obuhvate i daju najsažetije podatke. U njima se po pravilu najviše štedi prostor, ali obuhvataju ono što je nezaobilazno u najširim oblastima. Kao takve, bez obzira na moguće primedbe i nedostatke, one se smatraju najgušćim „sitom i rešetom” vremena za nezaboravne vrednosti. Male enciklopedije, na neki način, ponajbolje potvrđuju Njegoševu ideju vodilju: „Blago onom ko dovijeka živi, imao se rašta i roditi”. U dve takve referentne enciklopedije (francuskoj i španskoj) nalaze se odrednice o Borisavu (Bori) Stankoviću.

U francuskoj enciklopediji navodi se puno ime Borisav, da je to srpski pisac rođen u Vranju, godina rođenja i smrti (1874–1927), da je autor romana, drama i pripovedaka, s tim što se navodi samo roman „Nečista krv”. Zanimljivo je da u tom izdanju (Enciklopedija „Larus” iz 1971. godine) nema odrednice o Vranju, koje nije imalo dovoljan broj stanovnika za pominjanje u enciklopediji, ali zato ima o Nišu.

U španskoj maloj enciklopediji (iz 1977. godine) u odrednici se navodi samo skraćeno ime Bora i da je srpski pisac novela, romana i drama. Takođe se navode godina rođenja i smrti, ali ne i mesto rođenja. Ono što je svojevrsna svetska baština u literaturi, po kriterijumima autora ove odrednice u enciklopediji su pripovetke „Božji ljudi”, roman „Nečista krv” i drama „Koštana”.

Povodom jubileja – 140 godina vranjske gimnazije „Borisav Stanković”, u nedavno promovisanoj knjizi „Znamenite ličnosti vranjske Gimnazije” (str. 322–325), može se naći obuhvatnija biografsko-enciklopedijska odrednica, gde su nabrojana i sva dela ovog pisca, koja su, sudeći ne samo po najnovijem filmu i TV seriji, i danas zanimljiva.

Ono što Bora Stanković nije doživeo za života – protokom vremena i generacija, zahvaljujući poštovaocima njegovog živopisnog dela univerzalnih tema poniranja u ljudsku prirodu i stvaralaštva izuzetne literature – posthumno se nadoknađuje. To se ogleda u nazivima mnogih škola i biblioteka širom Srbije, koje su po njemu dobile ime, a na posebno zahvalan i ponosan način čini se u Vranju i Beogradu, u okrilju udruženja „Žuto cveće” i njegovih prijatelja.

Slobodan Stojanović,
Beograd