Kamere u crkvi samo uz blagoslov

Snimanje i fotografisanje u crkvama i manastirima Srpske pravoslavne crkve bez blagoslova i dozvole nadležnog sveštenika i episkopa nije dozvoljeno. U Beogradskoj nadbiskupiji i Islamskoj zajednici Srbije kažu da je snimanje u katoličkim crkvama i džamijama slobodno, ali samo uz prethodnu najavu televizijskih ekipa.

Ustaljena praksa da za velike verske praznike – Božić, Vaskrs i Bajram – televizija direktno prenosi bogosluženja ne znači da su kamere u bogomoljama uvek dobrodošle. Nedavna odluka episkopa žičkog Hrizostoma da Dečjoj televiziji iz Kragujevca, posle snimanja i javnog emitovanja tuče u crkvi Svete trojice u Duškovcima kod Požege, pismeno zabrani snimanje po crkvama ove eparhije naišla je na kritiku javnosti. Uz ovaj dopis arhijerejski namesnici Žičke eparhije dobili su i drugi interni akt kojim su obavešteni da niko ne sme da snima i fotografiše unutar hrama, osim izuzetno za vreme krštenja i venčanja.

„Zabrana u Žičkoj eparhiji, koju je episkop Hrizostom izdao arhijerejskim namesnicima, crkvenim opštinama i upravama manastira, samo je deo već ustaljenih pravila koja su obavezna za sve posetioce hramova, bez obzira na verska i druga uverenja”, objašnjava protojerej-stavrofor Miodrag Popović.

Urednik patrijaršijskog lista „Pravoslavlje” kaže da u svakoj kući postoji red, pa nema razloga da bude drugačije ni u Božjoj kući gde poštovanje namene hrama nalaže da se za sve što nije molitva ili učešće u liturgiji zatraži dozvola.

Iako su bogomolje javni prostori otvoreni ne samo za vernike, već i za ostale građane i turiste, crkve i verske zajednice po zakonu uživaju autonomiju koja im omogućuje „pravo da samostalno uređuju i sprovode svoj poredak i organizaciju i da samostalno obavljaju svoje unutrašnje i javne poslove”. To ujedno podrazumeva i postojanje internih propisa koji definišu u kojim slučajevima televizijske kamere mogu da snimaju bogosluženja.

Slučaj iz Žičke eparhije, kada je 17. juna došlo do incidenta i prekida svete arhijerejske liturgije, jer su vernici negodovali zbog načina bogosluženja mimo odluke Svetog arhijerejskog sabora, doveo je do toga da nadležni episkop donese zabranu koja se već podrazumeva u ustaljenom kodeksu ponašanja u crkvi.

Najrigoroznije propise ima Sveta Gora gde je turistima i poklonicima zabranjeno da unose video-kamere. Grčka policija proverava svakog ko hoće da stupi na tle ove monaške republike da li u prtljagu bez posebne dozvole nosi kameru. Fotografisanje monaha i manastira bez blagoslova takođe spada u kućni red Svete Gore. Kada je 2005. godine tadašnji premijer Vojislav Koštunica išao u posetu Hilandaru, televizijske ekipe iz Srbije su zadržane u Uranopolisu, jer nisu na vreme pribavile odgovarajuće dozvole.

Sveti sinod SPC je, kako se saznaje, još u vreme blaženopočivšeg patrijarha Germana doneo odluku kojom se televizijskim kamerama dopušta snimanje unutrašnjosti hrama, obreda, časnih sasuda, fresaka i ikona samo po dobijenoj saglasnosti nadležnog episkopa.

Tako je episkop Filaret strogo zabranio fotografisanje i snimanje freske „Beli anđeo” u manastiru Mileševi, a u Ostrogu ni u kom slučaju nije moguće snimanje moštiju svetog Vasilija Ostroškog. „Crkva se na taj način štiti od raznih zloupotreba. Ljudi slikaju „Belog anđela” pa ga posle neovlašćeno štampaju, na primer, na salvetama koje se bacaju, čime se skrnavi svetinja”, objašnjava jedan bogoslov Srpske crkve .

U Beogradu za medije najatraktivnija lokacija je Hram Svetog Save i istoimena crkva na Vračaru koja je puna vrednih ikona. Ali, kako objašnjava otac Miodrag Popović, u Mitropoliji beogradsko-karlovačkoj, niko u crkvama ne može da snima bez odobrenja patrijarha Pavla. „U crkvu Svetog Save dolaze ekipe mnogih televizija, mi ih ne odbijamo, već ih šaljemo u Patrijaršiju po odobrenje. Ako scenario emisije ili televizijskog priloga nije u negativnom kontekstu po crkvu moguće je dobiti saglasnost da se snima unutar crkve”, kaže otac Miodrag.

(/slika2)Što se tiče snimanja crkvenih venčanja ili krštenja video-kamerama, crkve uglavnom ne prave problem, jer su to privatni momenti pojedinaca, ali, kako kažu u SPC, poželjno je da o tome obaveste starešinu hrama.

Iz Beogradske nadbiskupije poručuju da uglavnom nema ograničenja za medije da TV kamerama zabeleže misu ili snime unutrašnjost hrama. „Možda smo mi manje restriktivni od SPC, ali, da bi se izbegle zloupotrebe, televizijske ekipe bi trebalo unapred da se najave gde žele i šta hoće da snimaju u našim crkvama”, kažu u medija centru Nadbiskupije beogradske.

I u Islamskoj zajednici Srbije ističu da su džamije otvorene za sve, ali da je osnovni red da se televizije najave kada hoće da snimaju. „Saborna molitva petkom je otvorena za sve i njoj mogu da prisustvuju i građani koji nisu muslimani, ali, pošto je to privatna stvar svakog vernika i možda nekome kamere smetaju, neophodno je da se televizijske ekipe najave unapred. Važno je da se ne narušava sam čin molitve. Što se tiče fotografisanja, u Bajrakli džamiju svakodnevno dolaze turisti koji hoće da se slikaju unutrašnjost i mi im to dozvoljavamo”, kaže Eldin Ašćerić, sekretar Rijaseta IZS.