Jubilarna godina grada Peći

Pre 820 godina, odnosno 1202, prvi put se spominje naselje Peć (Pek), a 1220. godine zapisano je da u tom naselju postoji trg. Do početka 13. veka sadašnja Peć je nazivana Ždrelo, jer se prostirala ispod Rugovske klisure kao ispod ždrela, a pripadala je Hvostanskoj župi. Peć je u tursko vreme nazivana i Ipek (na turskom), i Peja (na albanskom), ali je ipak opstala kao Peć.

Do 1999. godine u Peći je živelo oko 20.000 Srba i Crnogoraca, a prema popisu stanovništva iz 2011. godine u ovom gradu ih je ostalo samo 30, odnosno 0,15 odsto onih iz 1999. godine. Koliko ih je sada i da li ih ima, ne znam. Poznato mi je da jedan sveštenik živi u Mitropoliji, u centru Peći, kao i desetak kaluđerica u Pećkoj patrijaršiji.

U toku Drugog svetskog rata grad Peć s okolinom dao je NOB-u oko 6.000 boraca, od kojih je poginulo oko 2.200, kao i 310 nosilaca Partizanske spomenice 1941. godine i 18 narodnih heroja, što je daleko više od ostalih gradova Kosova i Metohije. Veliki broj književnika, privrednika, inženjera, sportista i drugih poznatih ličnosti potiče iz Peći i pohađali su pećku gimnaziju.

U poslednjem ratu 1998. i 1999. godine ginuli su pećki mladići na albanskoj granici, na prostorima Metohije, pa i na ulicama svoga grada.

Kaže se da su „pesnici savest čovečanstva”, a pesnik Momčilo Tešić piše: „Kosovo: naša kolevka, Kosovo: jasna grehota, Kosovo: naša sramota...” Slično peva i Mile Biskupljanin: „Metohijo, rano naša ljuta, ti si mati a mi deca bola, Metohijo, rano bez prebola...”

Ako 2002. godine nije dostojno obeleženo 800 godina postojanja Peći, onda bi ove godine trebalo obeležiti 820 godina postojanja ovoga grada. Ili je možda neko otpisao grad Peć.

Preživeo je ovaj grad Osmanlije i druge osvajače, ali sa sadašnjom zapadnom demokratijom ko zna šta će sve doživeti, ne samo Peć, nego i Balkan, a i ostali. Oba svetska rata zajedno trajala su oko 10 godina, a Zapad problem Kosova i Metohije ne može da reši već 22 godine.

Prof. dr Branislav Nikolić,
Novi Beograd