Sećanje na junake i dobrovoljce iz balkanskih ratova

U sećanjima na srpske junake treba se podsetiti i na vojskovođe vasojevićkog plemena. Uoči Prvog balkanskog rata 1912. godine, u Donjim Vasojevićima je tajno mobilisano i naoružano šest dobrovoljačkih bataljona, takozvanih zagraničara, pod komandom vojvode Lakića Vojvodića. Posle oslobođenja Berana, od njih je formirana Gornjovasojevićka brigada (pod komandom Radomira Vešovića) i Donjovasojevićka brigada (pod komandom Avra Cemovića).

S Kolašinskom i Durmitorskom brigadom ove dve vasojevićke brigade činile su takozvani Istočni odred. Štab su sačinjavali: komandant brigadir Janko Vukotić, načelnik štaba komandir Milo Matanović, pomoćnik kapetan Vule Tomović, ađutant komandir Niko Pejanović, poručnik Šćepan Simonović i potporučnik Milan Kovačević, komandir ordonans Mujo Sočica, komandant artiljerije Petar Lompar, intendanti Božo Radović i Filip Pejović, blagajnik Joko Lainović, računovođa Dušan Vlahović, upravnik „glavnog kvartira” poručnik Božo Novaković, pomoćnik poručnik Milija Bakić, predsednik vojnog suda Milija Vujisić.

Iz Gornjovasojevićke brigade treba spomenuti ove junake: Vuka Tomovića, Radosava Marjanovića, Stefana Dragovića, Mila Kenjića, Vukajla Labana, Kostadina Mikića, Draga Bakića i Mila Plamenca. Iz Donjovasojevićke brigade: Mila Saičića, Marjana Vukovića, Tomaša Pešića, Sima Čukića, Vuka Dabetića i Vukotu Pantovića. Iz Istočnog odreda treba spomenuti i ove junake: Grujicu Drljevića, Mila Iličkovića, Sima Sekulića, Đorđija Marijanovića, Velička Bojovića, Mihaila Miketića, Grujicu Grdinića, Boža Đuraškovića i Zariju Rakočevića.

S teritorije Vasojevića u Drugom balkanskom ratu, protiv Bugara 1913. godine, učestvovala su, na Bregalnici u Makedoniji, dva kombinovana bataljona – Ljevorečko-kraljski i Trebačko-šekularski, kao i Andrijevičko-polimski i Velički bataljon, koji su sačinjavali ljudstvo Crnogorske divizije.

Po slomu bugarske Rilske armije, Crnogorska divizija se vratila u otadžbinu, gde joj je 2. septembra 1913. godine u Kolašinu, na čelu s komandantom Jankom Vukotićem, priređen svečani doček, kojem je prisustvovao crnogorski kralj Nikola s čitavim dvorom i glavarima.

Pored pogibija, ranjavanja i bolesti iz Crnogorske divizije izbačen je iz stroja, od skoro 13.000 vojnika, 961 borac, ranjena je bila 271 osoba, 240 ih je poginulo ili umrlo od kolere. Od ove zarazne bolesti iz Vasojevićkog bataljona umrli su Milija Bakić, Gojko Dragović, Stevan Tomović i Miraš Dabetić, a poginuo je Zarija Popović, dok je bilo ranjeno nekoliko vojnika i dobrovoljaca.

Milutin Osmajlić,
Beograd