Rehabilitovan Dunđerski

Novi Sad – Tokom protekle dve i po godine godine, Okružnom sudu u Novom Sadu podneto je 122 zahteva za reviziju presuda u skladu sa Zakonom o rehabilitaciji, a sudska odluka doneta je u 55 slučajeva. Rehabilitovana su 34 lica.

Od do sada pozitivno rešenih odluka, najveću pažnju javnosti izazvala je rehabilitacija nekadašnjeg vojvođanskog industrijalca i veleposednika Đoke Dunđerskog.

U njegovom slučaju utvrđeno je da su presuda Okružnog suda u Novom Sadu od 1946. godine i presuda Vrhovnog vojnog suda Vojvodine u Novom Sadu od 1947. godine ništave, kao i sve njihove pravne posledice. On je, kako je utvrđeno, iz političkih i ideoloških razloga pravosnažno osuđen zbog „privredne saradnje sa neprijateljem” i kažnjen lišenjem slobode sa prinudnim radom u trajanju od sedam meseci, ali i konfiskacijom celokupne imovine. Kaznu zatvora, međutim, nije nikada odslužio (postoje indicije da je preinačena u uslovnu), a umro je u Novom Sadu u jesen 1950. godine.

Kada je reč o konfiskaciji, sadašnje postupajuće sudsko veće je ocenilo da je upravo basnoslovna vrednost njegove imovine, iako se u presudi navodi tek kao posledica osude, bila i osnovni motiv za sudski proces protiv njega. Reč je o četiri fabrike, oko tri hiljade jutara prvoklasne zemlje, dvorcu u Kulpinu, poslovnim i stambenim objektima, pokretnoj imovini neprocenjive vrednosti...

Uzalud je Dunđerski objašnjavao da nije kriv, jer su mu okupatori bez ikakvog pitanja oduzeli imovinu i raspolagali njome. Kasnije je utvrđeno da, ne samo što je izbegavao da sarađuje sa okupatorskom silom, već je tokom Drugog svetskog rata u velikoj meri pomagao rad Matice srpske i Srpske pravoslavne crkve, pa čak i narodnooslobodilački pokret. Ali, sve je to bilo uzalud, jer je bilo očito, što je potvrđeno i posle više od šest decenija, da Dunđerski nije imao „pošteno suđenje”.

Među rehabilitovanima veći broj nije doživeo reviziju presude, a iz ideoloških razloga kazne lišavanja slobode izdržavali su godinama na Golom otoku, Svetom Grguru, u Bileći... Među njima su i Paja Putnik iz Čuruga, Radivoje Ašanin iz Vrbasa, Franc Turk iz Bačke Palanke, Milan Mitrović iz Novog Sada, Čeda Žarković iz Sremske Kamenice, Ivan Popović iz Inđije...

Sud se, međutim, suočava i sa presudama iz skorijeg perioda, pa je, recimo, u slučaju Đorđa Bikickog iz Novog Sada utvrđena ništavost presude ovdašnjeg okružnog suda iz 1976. godine, kada je zbog „izvršenja krivičnog dela udruživanja protiv naroda i države” on osuđen na 15 godina strogog zatvora, uz konfiskaciju imovine.