Virus korona je bio pogubniji za muškarce

Broj zaraženih virusom korona i dalje nije zanemarljiv. Ovih dana kod nas premašuje brojku od 3.000 novoobolelih dnevno, ali je prepolovljen u odnosu na vrhunac ovog, sedmog, talasa pandemije, dostignut pre oko mesec dana, i nosi blaže posledice po stanovništvo, pa se o njemu ne govori kao ranije. Iako poprilično nepredvidiv virus, već neko vreme populaciji ne priređuje iznenađenja i mutira u ustaljenoj omikron varijanti, što brojni stručnjaci vide kao pobedu vakcinacije na svetskom nivou i početak puta ka obuzdavanju najveće dosadašnje zaraze.

A jedna od nedoumica koju će ona sigurno ostaviti u Srbiji su kontroverze o broju inficiranih i umrlih, koje su neprestano privlačile pažnju javnosti u poslednje tri pandemijske godine. Ovu propratnu pojavu pandemije u zemlji pratio je naučni savetnik sa Instituta za medicinska istraživanja, Univerziteta u Beogradu, dr sc. med. Vladan Čokić, i u analizi „Konačan rasplet o stvarnom broju umrlih od i zbog kovida 19 u Srbiji” izvukao zaključke o mogućim uzrocima drastično uvećane smrtnosti stanovništva.

Kako navodi, prema podacima Republičkog zavoda za statistiku (RZZS), otkako je stigla korona kod nas početkom marta 2020. do juna 2022. u Srbiji je preminulo 55.965 građana više u odnosu na prethodni desetogodišnji prosek, koji iznosi 102.095 upokojenih godišnje. Podaci Instituta za javno zdravlje Srbije „Milan Jovanović Batut” govore da je od kovida 19 u zemlji do 31. decembra 2021. zvanično preminulo 12.714 pacijenata – do 30. juna ove godine 16.126. To znači da je od ukupnog broja preminulih u Srbiji, 27,2 odsto pacijenata umrlo od kovida 19, što je gotovo tri puta manje od Hrvatske, gde je 75,2 odsto obolelih od pomenute bolesti preminulo od 2020. do kraja 2021. godine.

– Pokušaćemo da ovu veliku razliku sagledamo iz dva ugla: na osnovu godišnjeg izveštaja o uzroku smrti i prema broju hospitalizovanih pacijenata zaraženih kovidom 19 na respiratoru. Faktori rizika za pacijente obolele od virusa korona su starost, bolesti srca, hipertenzija, šećerna bolest i gojaznost. Prema podacima RZZS-a u 2020. i 2021. u odnosu na prethodnih pet godina, od 2015. do 2019. dolazi do povećanja umrlih od bolesti sistema krvotoka (od 2.000 do 3.500 više godišnje), disanja (od 1.500 do 2.000 više godišnje ) i laboratorijski neklasifikovanih (od 1.000 do 1.500 više za svaku godinu). U 2020. u njihovoj statistici otvorena je nova stavka uzroka smrti „šifra za posebne namene” pod kojom je podvedeno 10.356 umrlih, a pod tom istom stavkom u 2021. zavedena su 27.742 preminula sa napomenom povezanosti sa kovidom 19. Kad sve to saberemo, dolazimo do zaključka da su od kovida 19 i navedenih bolesti u Srbiji preminula 49.692 građanina više u 2020. i 2021. godini nego u prethodnih pet godina (2015–2019), što je čak četiri puta više od zvaničnog broja od 12.714 pacijenata preminulih od virusa korona – podvlači dr Čokić.

Kod nas su približno 8.253 pacijenta bila na respiratorima u kovid bolnicama do kraja 2021. godine, tvrdi dr Čokić. Međunarodne studije su pokazale da se stopa smrtnosti među pacijentima sa koronom na respiratoru, mlađim od 40 godina, kreće od 48 odsto, a kod starijih od 80 godina do 85 odsto. Medijske izjave naših lekara i anesteziologa iz kovid bolnica govore, podseća istraživač, da je smrtnost na respiratoru u prvom talasu iznosila 70 odsto, u drugom i trećem talasu 90 odsto, a sa pojavom delta soja ona je povećana na čak 95 odsto. Sa 90 odsto smrtnosti na respiratorima, dodaje naš sagovornik, kod nas je onda približno 7.428 obolelih od virusa korona umrlo na respiratorima u kovid bolnicama u toku 2020. i 2021. godine. To bi onda bilo 58,4 odsto od ukupnog broja umrlih od kovida 19 prema podacima Instituta „Milan Jovanović Batut”, podvlači naučni savetnik sa Instituta za medicinska istraživanja.

– Navedena obrada godišnjih izveštaja ide u prilog tome da je od i zbog kovida 19 preminulo oko četiri puta više ljudi u odnosu na zvanične proračune u Srbiji. U prilog navedenoj smrtnosti zbog virusa korona ide i naša razlika u broju preminulih po polovima, koja prati svetski fenomen da zaraženi muškarci češće umiru i imaju težu kliničku sliku od žena. Razlika u smrtnosti između polova ukupno za obe pandemijske godine 2020. i 2021. iznosila je 7.244 više preminulih muškaraca u Srbiji, što je oko sedam puta više od prosečne godišnje razlike (494) u prethodnih pet godina. Takođe, samo pod novom šifrom „za posebne namene”, povezanom sa kovidom 19, u 2020. i 2021. godini preminulo je 5.596 više muškaraca, govore podaci Republičkog zavoda za statistiku. Cifre su svakako poražavajuće s obzirom na belu kugu i iseljavanje mladih – podseća dr Vladan Čokić.