Izložba o emancipaciji žena u prodavnici bivše ženske fabrike

Požega – Umetnički projekat „Mladost u šezdesetim” iz Požege, izložba o radnim pravima žena i ženskoj emancipaciji kroz sećanje na nekadašnju tekstilnu fabriku „Mladost”, napokon je ovih dana, nakon Pančeva, Kragujevca i Beograda, predstavljena i u Požegi. Ali samoorganizovano, van institucija kulture, ističe Slađana Petrović Varagić, urednica knjige „Priče iz Mladosti”, objavljene prošle godine u izdanju NFC „Filmart”.

– Na ovoj izložbi Umetničkog kolektiva „Mladost u šezdesetim” („Mu60”), 12 umetnika i umetnica i jedna kustoskinja predstavljaju unutar prostora bivše prodavnice fabrike „Mladost” svoju umetničku produkciju, ali i deo arhive te fabrike osnovane u Požegi 1958, koja je svojevremeno zapošljavala oko 1.200 radnica u tri pogona. Otvarajući dijalog sa zajednicom o brojnim temama (ženske emancipacije, radnih prava kako tekstilnih radnica tako i umetnica/ka i kulturnih radnica/ka, samoorganizovanih kolektiva, arhiviranja prošlosti malih zajednica) kolektiv „Mu60” je muzičkim performansom Marije Kandić i Igora Jovanovića otvorio izložbu pod nazivom „Sve smo mi to izgradili, liko”. To je rečenica bivše radnice „Mladosti” Olge Marković Šumarke, iz intervjua sa članovima kolektiva „Mu60” o njenoj generaciji koja je gradila posleratnu Jugoslaviju – navodi Slađana Petrović Varagić.

Trikotaža i konfekcija „Mladost” iz Požege bila je jedna od najznačajnijih tekstilnih fabrika SFRJ, njeni proizvodi stizali su u Nemačku i druge evropske zemlje. Ali poslovne teškoće devedesetih i lomovi tranzicije slomili su ovu nekad uzornu firmu, pa je kraj 2007. godine „Mladost” dočekala sa samo 10 radnika i velikim dugovima (takva je privatizovana 2008). Sada se, saopštavaju iz umetničkog kolektiva, izložbom oživljava prostor nekadašnje fabričke prodavnice i ujedno ukazuje na „višestruko i značajno umetničko delovanje van zvaničnog galerijskog i državnog sistema u kome kolektivni rad postaje otpor”.

Zajednički narativ je, dodaju, istorija fabrike „Mladost”, čiji su bogati izvori arhivske građe te „ženski glasovi” intervjuisanih bivših radnica značajan audio-vizuelni osnov za preispitivanje društvenih vrednosti i odnosa zajednice prema sopstvenom nasleđu. Neformalni kolektiv „Mu60”, koji kritički istražuje jugoslovenski period transponujući ga u polje savremene umetnosti, čine umetnici Slobodanka Milošević, Vojislav Nedeljković, Uroš Pavlović, Milica Đorđević, Sreten Vuković, Miloš Bojović, Đorđe Cvijović, Igor Jovanović i Lazar Mitrović iz Požege, Jelena Prljević iz Užica, Filip Andrić iz Beograda, Marija Kandić i Sandra Ratković iz Nemačke, kao i kustoskinja Slađana Petrović Varagić.