Dug „otplovio” Drinom

Višegrad – Kada je pre 40 godina izgrađena i puštena u rad hidroelektrana „Bajina Bašta” u Perućcu kod Bajine Bašte preuzeta je i obaveza finansijskih naknada na ime doprinosa za potopljeno zemljište uz reku Drinu, sve do centra Višegrada. Sve je bilo kristalno jasno i regulisano odgovarajućim zakonima i međurepubličkim dogovorima tadašnjih federalnih jedinica Bosne i Hercegovine i Srbije, a u okviru bivše Jugoslavije. I naravno, finansijska obeštećenja redovno su pristizala u opštinske budžete.

Tako je HE „Bajina Bašta” redovno doznačavala pozamašnafinansijska sredstva uzvodnim opštinama. To se doslovno poštovalo sve do 1992. godine. A onda dođe rat, pa raspad zajedničke države, i (ne)očekivani prestanak plaćanja ove naknade.Ali samo za opštine u Republici Srpskoj. Ne i za Bajnu Baštu u Srbiji!

Rukovodeći se, valjda, novom situacijom i zakonskim vakuumom u HE „Bajina Bašta” su poodavno jednostrano odlučili da za prekodrinske uzvodne opštine u BiH, odnosno u RS obustave svoje finansijske obaveze, koje su skoro i zaboravljene i na najzvaničnijim mestima. A Drina i dalje teče, puni akumulaciono jezero i, naravno, pravi stalne štete na priobalju.

Zvaničnipodaci govore da je dužina hidroakumulacije HE „Bajina Bašta” od Perućca do Višegrada 54 kilometra i da jezero zauzima 5.883.531 kvadratnih metara. Procentualno, ovo drinsko jezero pokriva područja tri opštine u Republici Srpskoj : Višegrad 48,5 odsto, Srebrenica 35 i Rogatica 16,5 odsto. Ovi procenti su, u stvari, glavno polazište za određivanje visine finansijskih naknada. Uz to, HE „Bajina Bašta” seobavezala da će plaćati i posebnu naknadu za zapreminu vodene mase u ovom jezeru.

U opštini Višegradsu odavno izračunali da za proteklih (spornih) 16 godina opštinama u RS proizvođači električne energije iz Bajine Bašte duguju prosečno godišnje gotovo jedan milion maraka. I to bez kamata i povremenih korekcija rasta cena električne energije, kao jednog od glavnih faktora utvrđivanja pomenutih finansijskih obaveza.

Dakle, prema grubim proračunima HE „Bajina Bašta” na ime obeštećenja za potopljeno zemljište pomenutim opštinama u Republici Srpskoj duguje blizu 15 miliona maraka.

I pored brojnih kontakata sa odgovornima u HE „Bajina Bašta”, pa i u Elektroprivredi Srbije, kako bise ove finansijske obaveze konačno izvršile, nažalost do sada nije bilo odgovarajućih rezultata.

Predstavnici pomenute tri opštine su u više navrata o tome upoznale nadležne institucije iu Republici Srpskoj, posebno vladu i Ministarstvo energetike, tražeći da se ovo pitanje što pre reši. Nažalost, to nisu uspeli ni putem Sporazuma o specijalnim i paralelnim vezama Republike Srpske sa Srbijom.