Kilovati sa granice

Nikšić – Ako se izgradi hidroelektrana "Boka", u neposrednoj blizini Risna, Crna Gora bi prvi put imala koristi od oko 40 odsto površine vode koju zahvata Bilećko jezero, jer taj deo pripada nikšićkoj opštini. U proteklim decenijama, u više navrata, crnogorski privrednici pokušavali su da se dogovore sa kolegama iz bivše BiH za naknadu, po osnovu potopljenog zemljišta vode Bilećkog jezera (crnogorska teritorija) sa kojeg HE "Trebinje 1", "Trebinje 2", "Dubrovnik" i "Čapljina" proizvode električnu energiju. Do sada u tome nisu uspeli. Njihov zahtev je odbijan kao nerealan, a u jednom od poslednjih odgovora rečeno je da bi to bio svetski presedan u toj oblasti. Voda je oticala i proizvodila milione kilovata, ogromno bogatstvo je otišlo sa prostora Crne Gore u druge delove bivše Jugoslavije.

Crnogorsko ministarstvo za ekonomski razvoj nedavno je saopštilo da je ponuda beogradskog "Energoprojekt – Hidroinženjeringa" (82.500 evra) za idejno rešenje izgradnje hidroelektrane u Crnoj Gori, koja bi koristila akumulaciju Bilećkog jezera, najpovoljnija od pet. pristiglih. Tender za izradu idejnog rešenja za korišćenje oko 40 odsto akumulacije Bilećkog jezera, koliko je na teritoriji Crne Gore, raspisan je početkom jula.

U ime crnogorskih elektroprivrednika, profesor dr Milo Mrkić je na naučnom skupu u Trebinju, govoreći na temu iskorišćavanja hidroenergetskog potencijala reke Trebišnjice i gornjeg toka Drine, rekao da je ideja za izgradnju hidroelektrane potekla iz Republike Srpske. Elektroprivreda te republike uradila je projekat za izradu studije o višenamenskom iskorišćavanju voda hidrosistema Trebišnjice u pravcu Boke Kotorske. Naglasio je i da bi Republika Srpska trebalo da tu svoju ideju o izgradnji HE "Boka" realizuje zajedno sa Crnom Gorom. Istina je da bi izgradnja te HE Crnoj Gori donela višestruku korist. Ona bi dobila struju i rešila problem vodosnabdevanja jednog dela Crnogorskog primorja.

Još u bivšoj Jugoslaviji bilo je planirano da se na tom prostoru izgradi sedam elektrana sa pet akumulacija. Jedna od njih je da se voda iz Bilećkog jezera prevede u Grahovsko, koristi njen pad, druga da se izgradi tunel od jezera do Risna, a za proizvodnju struje koristio bi se prirodan pad vode. Bilo je i predloga da se deo vode prevede u Slano jezero kod Nikšića, kako bi ga koristila HE "Perućica". HE "Boka" bi bila građena nedaleko od Risna. Energetska vrednost Bilećkog jezera iznosi 1013,2 gigavata . Velike količine padavina, između dva i pet hiljada milimetara, godišnje padnu na područje koje pripada orjenskom masivu. Na tom području su registrovane i ogromne količine padavina, čak 8.000 mm.

-----------------------------------------------------------

Pet ponuda

Na međunarodnom tenderu, koji je raspisalo crnogorsko ministarstvo za ekonomski razvoj, ponude su dostavili Građevinski fakultet iz Podgorice, "Teimond" iz Nikšića i beogradski Institut "Jaroslav Černi" , IK konsalting i projektant iz Beograda, POYRY Energy iz Beča i beogradski "Energoprojekt – Hidroinženjering", koji je i pobedio na tenderu u Crnoj Gori, predočivši kako da Crna Gora najjeftinije izgradi HE "Boka" kod Risna.

R. Vukićević