Godina kneza Mihaila Obrenovića

Kragujevac – Skupština grada Kragujevca donela je jednoglasnu odluku da 2023. godinu posveti knezu Mihailu Obrenoviću, jedinom srpskom vladaru koji je rođen u Kragujevcu, 16. septembra 1823. godine. Dva veka od rođenja kneza Mihaila biće obeleženo nizom kulturnih dešavanja koja će se protegnuti od februara do septembra, kada će biti održana centralna manifestacija pod nazivom „Dani kneza Mihaila”.

Proslavi ovog značajnog datuma priključiće se i Srpska akademija nauka i umetnosti, kao i Institut za umetnost i književnost u Beogradu. Na ovaj način Kragujevac odaje počast i dinastiji Obrenović, koja je malu varoš s početka 19. veka učinila prvim prestonim gradom postsrednjovekovne Srbije.

– Obeležavanje 200 godina od rođenja kneza Mihaila je naša obaveza, prema jedinom srpskom vladaru koji se rodio u Kragujevcu i prema dinastiji Obrenović, čiji je rodonačelnik knez Miloš proglasio Kragujevac prvim prestonim gradom moderne srpske države, 1818. godine – rekao je predsednik gradske skupštine Miroslav Petrašinović.

Odluka o obeležavanju dva veka od rođenja Mihaila Obrenovića doneta je na predlog Narodnog muzeja Šumadije, organizacionog nosioca  kulturnih dešavanja posvećenih jednom od najobrazovanijih evropskih vladara svog doba koji je umešnom diplomatijom napravio krupne korake ka nezavisnosti Srbije, ozvaničene na Berlinskom kongresu 1878.

Posle događaja na Čukur-česmi 1862. godine, knez Mihailo je započeo oslobađanje Srbije od Turaka, a oružana akcija je okončana 1867, mudrom politikom mladog vladara koji je pod okrilje tek stasale države vratio Beograd, Smederevo, Kladovo, Šabac, Užice i Soko. Podstaknut idejom o ujedinjenu Srba, knez Mihailo je postao trn u oku velikih sila, čija je zavera okončana atentatom u Košutnjaku, 10. juna 1868.

– Imajući u vidu istorijsku ulogu kneza Mihaila, za očekivati je da i republičke instance učestvuju u realizaciji našeg programa. Knez Mihailo je iskovao prvu srpsku novovekovnu kovanicu, a ideja o obeležavanju datuma javila se 2019, tokom izložbe Narodne banke Srbije u Konaku kneza Mihaila, kada je dogovoreno da se izda posebna kovanica sa kneževim likom – naveo je Miloš Jurišić, direktor Narodnog muzeja u Kragujevcu.

Knez Mihailo je vladao Srbijom u dva navrata, od 1839. do 1842, kada je posle bune Tome Vučića Perišića morao da napusti Srbiju, i od 1860. do 1868, kada je ubijen u pomenutom atentatu. Tokom vladavine se zalagao za vladavinu prava, a izuzetno je važna i njegova uloga u institucionalnom konstituisanju srpske državnosti, iako je poživeo svega 44 godine.

– Na Preobraženje 1861, na skupštini u Kragujevcu usvojeni su zakoni o ustrojenju državnog saveta i narodne skupštine, kao i normativna akta koja su omogućila formiranje narodne vojske. Zahvaljujući zalaganju za načelo zakonitosti i mudroj državotvornoj politici, Srbija je i uspela da stekne nezavisnost – poručio je Miljan Bjeletić, gradski većnik za kulturu.

Konak Kneza Mihaila u Kragujevcu podignut je 1860. godine, u stilu austrijskog klasicizma, što je svedočilo o jasnom otklonu mladog srpskog vladara od orijentalne kulture.

Što se bore misli moje

Knez Mihailo Obrenović je bio oženjen Julijom Hunjadi, a njegov jedini potomak Velimir Teodorović, potonji srpski dobrotvor i zadužbinar, rodio se u predbračnoj vezi srpskog kneza sa mladom Slovenkom Marijom Berghauz. Ipak srce kneza Mihaila je bilo naklonjeno drugoj ženi kojoj je spevao stihove poznate pesme „Što se bore misli moje”. Po nekim dokumentima, ta žena je bila Kleopatra Karađorđević, mada mnogi istoričari smatraju da je knez Mihailo stihove posvetio „zabranjenoj ljubavi”, rođaci Katarini Konstantinović.