Izložba o Šumanoviću imala rekordnu posetu

Novosadska Spomen-zbirka Pavla Beljanskog – pored stalne postavke koja je biser sama za sebe – svake izlagačke sezone može da se podiči bar još jednim programom koji se svojim kvalitetom i načinom prezentacije izdvaja na našoj umetničkoj sceni. Prošle godine bila je to nesumnjivo izložba „Sava Šumanović i evropski realizmi između dva svetska rata”, na kojoj je bilo moguće videti ne samo slike koje se izuzetno retko viđaju, a neke od njih zarad izlaganja ovde dopremljene iz inostranstva, već je narativ koji je pratio postavku omogućavao uvid i u njihovu međupovezanost i diskretno uranjao u pojedine bitne momente privatnog života našeg velikog slikara koji su i te kako uticali na njegovo stvaralaštvo. Ovom izložbom postignut je i rekord. Zabeleženo je do sada najveće interesovanje publike u istoriji organizovanja tematskih izložbi ove kuće – reč je o više od 26.000 posetilaca.

Izložba je postavila visoke standarde. Kakve utiske imate nakon ovog velikog projekta kao autorka postavke i urednica i autorka jednog od tekstova u katalogu?

Za ovu izložbu temeljno smo se pripremali, a realizacija je obuhvatila partnersku saradnju sa Galerijom Matice srpske i Galerijom slika „Sava Šumanović” u Šidu, što je omogućilo da se u prostorima ovih galerija i u Spomen-zbirci Pavla Beljanskog predstavi impozantna postavka od ukupno 102 Šumanovićeva dela iz perioda između 1919. i 1941. Takođe, saradnja sa brojnim drugim ustanovama i pojedincima iz Srbije, Hrvatske, Severne Makedonije i Francuske, uključujući angažovanje istaknutih stručnjaka u pripremi trojezičnog kataloga-zbornika radova na srpskom, engleskom i francuskom jeziku, zatim održavanje naučne konferencije u Spomen-zbirci i šidskoj galeriji, samo su deo brojnih aktivnosti i sadržaja ovog kompleksnog projekta. Iz sadašnje perspektive, glavni utisak je da smo zahvaljujući velikom entuzijazmu i profesionalnom radu uspeli da ostvarimo rezultate dostojne vrednosti Šumanovićevog slikarstva i njegovog značaja u međunarodnim okvirima. Međutim, najznačajnije što ostaje nakon jednog projekta jesu publikacije, u ovom slučaju reprezentativan katalog izložbe i zbornik radova sa naučne konferencije održane krajem novembra 2022. godine, koji će uskoro biti objavljen.

Pred kraj prošle godine došlo je i do renoviranja dela prostora Spomen-zbirke. Šta je urađeno, koji su efekti i rezultati?

Prethodne godine završena je prva faza renoviranja izložbenog prostora muzeja, čija je zgrada namenski sagrađena 1961, prema projektu Ive Kurtovića, i zajedno sa zbirkom je kulturno dobro od izuzetnog značaja. Prvi put u istoriji Spomen-zbirke, pristupilo se obnovi izložbene sale u prizemlju ustanove, koja je u potpunosti renovirana, što je obuhvatilo radove kao što su reparacija originalnog mermernog poda uz stručni nadzor specijalista za konzervaciju kamena, izvršena je zamena staklenih fasada sa termoizolacionim prozorima, urađena je savremena rasveta, izrađeni su pokretni izložbeni panoi, postavljen je novi sistem ozvučenja, instaliran je savremeni sistem za gašenje požara. Adaptacijom ovog prostora obezbeđeni su svi uslovi za adekvatno čuvanje i izlaganje muzejskih predmeta. Kapitalna ulaganja obezbedila je Pokrajinska vlada AP Vojvodine, osnivač Spomen-zbirke Pavla Beljanskog, a putem konkursa projekat je sufinansiralo Ministarstvo kulture Republike Srbije.

Nakon završetka radova vraćena su dela koja čine stalnu zbirku na koju smo navikli i kojoj se rado vraćamo. Da li je u tom smislu bilo nekih promena – broj dela, raspored ili izbor?

Stalna muzejska postavka u renoviranoj sali otvorena je za javnost u godini u kojoj smo obeležili 130 godina od rođenja našeg darodavca. Pavle Beljanski je sam osmislio postavku svoje kolekcije, i to je jedna od specifičnosti legata koja ga čini posebnim. Novi ambijent stalne postavke sada nam daje pravi podsticaj za uvođenje različitih novina, što smo već započeli nabavkom savremene opreme u renoviranoj sali, kao što je, na primer, projekciono platno sa daljinskim sistemom za upravljanje i podnostojeći tač kiosk za prezentaciju dodatnih sadržaja (filmovi, fotografije, aplikacije i dr. digitalni sadržaji vezani za kolekciju, ali i druge zbirke i muzejsku dokumentaciju), koji će približiti publici dela iz stalne postavke. Takođe, mada ne direktno u vezi sa renoviranjem, značajna novina u našem radu je novo radno vreme: od ove godine otvoreni smo za publiku i utorkom, odnosno radnim danima od 10 do 20 časova, osim četvrtkom kada je radno vreme od 13 do 21 čas i besplatan ulaz za individualne posete, dok je naše radno vreme vikendom od 10 do 18 časova.

Ova godina na našoj kulturnoj sceni, kada je reč o slikarstvu, posvećena je Nadeždi Petrović, a povodom 150 godina od njenog rođenja. Da li će i kako i Spomen-zbirka u tome učestvovati?

U Spomen-zbirci Pavla Beljanskog čuva se 14 dela Nadežde Petrović. O njoj je sam kolekcionar pisao sa oduševljenjem u prvom izdanju kataloga Spomen-zbirke iz 1961, kao vizionarki novog doba. Spomen-zbirka će na velikoj izložbi „Nadežda Petrović: modernost i nacija”, koju će organizovati Narodni muzej Srbije, biti prisutna sa devet Nadeždinih slika, a zahvaljujući činjenici da će izložba nakon Beograda biti predstavljena i u drugim gradovima zemlje i regiona, vrednosti dela iz Spomen-zbirke dobiće dodatnu vidljivost i promociju.

Pored toga, kakvi su planovi za 2023?

S obzirom na to da u ovoj godini planiramo nastavak radova na adaptaciji enterijera zgrade namenjenog publici, aktivnosti su uglavnom usmerene na gostovanja Spomen-zbirke u drugim ustanovama i na izdavačku delatnost, kao i na obradu muzejskih zbirki. Već početkom februara u Domu Vojske Srbije u Beogradu predstavićemo izložbu „Heroine Spomen-zbirke Pavla Beljanskog”, koja je premijerno prikazana prošle godine u okviru zvaničnog programa Fondacije Novi Sad – Evropska prestonica kulture. Zahvaljujući poklonu porodice Pavla Beljanskog nakon smrti diplomate i darodavca 1965, u Spomen-zbirci su formirane različite zbirke, među kojima je i Zbirka knjiga, čiju stručnu obradu i publikovanje u vidu kataloga zbirke planiramo takođe. Kao drugo izdanje muzejske edicije „Nove percepcije” planiramo objavljivanje master rada Katarine Simeonović „Nova predmetnost” u srpskoj umetnosti sedme decenije”, koji je 2021. dobio Nagradu Spomen-zbirke Pavla Beljanskog, dok ćemo se na jesen uključiti u proslavu obeležavanja velikog jubileja Gradskog muzeja u Somboru.