Inicijativa za novi život Pilotske škole u Pančevu

Pančevo – Niz strukovnih društava, klubova i pojedinaca udružili su se u inicijativi da se obnovi i trajno zaštiti Pilotska škola u Pančevu. Cilj je da se spreči rušenje objekta na lokaciji viđenoj za novu poslovnu zonu sa stanovanjem. Do sada je Komisija za planove grada Pančeva usvojila ovu primedbu i traženu izmenu kojom bi objekat i ta zona bili prenamenjeni za obrazovanje i kulturu, ali to još, kažu, nije sprovedeno. Obratili su se i Zavodu za zaštitu spomenika kulture, koji je zgradu, kao nepokretno kulturno dobro, stavio pod prethodnu zaštitu, što je i preduslov za izradu projekta izvedenog stanja objekta i njegovu uknjižbu u katastar.

    „Objekat nema ni građevinsku dozvolu, nedefinisano je i vlasništvo, jer je najpre bio vojni, pa je prešao u civilne ruke, odnosno na korišćenje jednom trgovinskom preduzeću i do danas ga grad ne prepoznaje. Dok se sve to ne reši, ne postoji osnov za dalje legalno korišćenje i zato za sada stoji zapušten, a ima istorijski značaj za vazduhoplovstvo Srbije kao najviša ustanova tog ranga koja je postojala u Kraljevini Jugoslaviji. Sam po sebi je i arhitektonsko remek-delo, ali potpuno zapostavljeno. Najveći je problem što nema građevinsku dozvolu i kao takav po Zakonu o gradnji može biti srušen”, upozorava Dragan Kolundžić ispred inicijative.

    Okidač da se agilnije krene na put utvrđivanja vlasništva, uvođenja u knjige, prepoznavanja od strane institucija, zaštite i novog života Pilotske škole u Pančevu je i veliki jubilej. Pre ravno jednog veka, 1923. godine, prvi put u istoriji svetskog vazduhoplovstva, sa ovdašnjeg aerodroma, realizovan je noćni, civilno-putnički let na relaciji Pančevo–Bukurešt. Deo te istorije je i ova škola, pre Drugog svetskog rata poznata kao „Vojna vazduhoplovna akademija”, a nakon njega kao „Vazduhoplovno vojno učilište”. Iz Inicijative ističu da objekat ima memorijalni i istorijski značaj kao spomenik razvoju Vojnog vazduhoplovstva Kraljevine Jugoslavije (VVKJ), od početka rada 1. januara 1938. godine, da bi tu već narednog meseca bio formiran štab Komande pilotskih škola u VVKJ.

     „Osnivanjem Vojne vazduhoplovne akademije, kadeti, pored pilota i letačkog osoblja, postaju i vojni padobranci, na prvoj liniji odbrane zemlje, aprila 1941. godine, a njen uspešan rad potvrđen je i posetom kralja Petra drugog Karađorđevića. Nakon rata ovde se otvara Vazduhoplovno vojno učilište kao akademija za potrebe Jugoslovenskog ratnog vazduhoplovstva, a prve četiri klase pitomaca bile su okosnica početka mlazne avijacije na ovim prostorima, sredinom pedesetih. Političke okolnosti uticale su da škola 1949. bude dislocirana u Mostar, a deceniju kasnije zgrada pod nazivom Pilotska škola prelazi u civilne ruke”, priča Kolundžić.

   Zgrada na hektar i po parcele, koja u osnovi ima 1.000 kvadrata na tri etaže, spomenik je i modernističke arhitekture. Zato se inicijativa obratila i Arhitektonskom fakultetu u Beogradu, radi izrade tehničke dokumentacije za potrebe sticanja trajne zaštite, kao i preduslova za sanaciju, rekonstrukciju, adaptaciju i dogradnju danas oronulog objekta u kom živi nekoliko socijalno ugroženih porodica. Plan im je, kažu, da se zgrada sačuva kroz zemljišne knjige, dobije građevinski projekat i javnu upotrebu usmerenu ka obrazovanju mladih, formiranja novog kulturnog središta grada i prostora za rad raznih klubova i udruženja.