Moja Afrika

Odlomci iz putopisa Rasta Petrovića „Afrika”, koje nedeljom objavljuje „Politika”, podsetili su me na najlepše godine mog i sestrinog detinjstva provedene u periodu od 1960. do 1965. godine u najzapadnijoj zemlji kontinentalne Afrike, u Senegalu.

Za razliku od g. Petrovića, koji je stanovnike te zemlje, a posebno pripadnike najbrojnijeg naroda Uolof, koji čine okosnicu senegalske nacije, opisao u prilično nepovoljnom svetlu, moja sećanja su bitno drugačija. Uolof su po boji kože najtamniji stanovnici Afrike, a mnogi ih smatraju i najstasitijim jer se odlikuju visinom, atletskom građom, gipkošću tela i ponosnim držanjem. To je narod ratnika, koji u mirnodopsko vreme uživaju u tome da se lepo oblače, druže i vode „visokoparne” razgovore o politici, sportu i drugim značajnim temama. Uolof su izuzetno nadareni za sport i za igru. Njihovi fudbaleri, košarkaši, atletičari, a u poslednje vreme i MMA borci, cenjeni su i traženi širom sveta, a folklorni ansambl im je verovatno najatraktivniji u celoj Africi.

Primera radi, tokom Prvog svetskog rata francuske trupe su imale posebnu jedinicu nazvanu „Senegalski strelci”, koja je dala znatan doprinos pobedi saveznika na Balkanu i koje su se mnogi naši solunski borci dobro sećali. Po dolasku u Dakar, glavni grad Senegala, sreli smo i jednog starog Senegalca koji je bio solunski borac i koji je znao na srpskom da kaže „moj prijatelj Sava”. Uzgred da napomenem da je i prvi selektor senegalske fudbalske reprezentacije u tom periodu bio Slava Stefanović, Šapčanin koji je neumorno krstario zemljom u potrazi za fudbalskim talentima, vodeći i nas klince iz ambasade sa sobom, i koji je udario temelje njihovog kasnijeg uspeha u tom sportu.

U putopisu je takoreći uzgred i ovlaš pomenuto ostrvce Gore, koje se nalazi nedaleko od glavne luke Dakar. To ostrvce, međutim, zaslužuje malo dužu priču i objašnjenja. Na njemu je izgrađena zloglasna „kuća robova”, gde su smeštani robovi iz čitave Afrike koje su evropski kolonizatori (u tom delu Afrike pre svega Francuzi), ali i njihovi saradnici Arapi, zarobljavali i dovodili do luke Dakar. Kako je luka bila suviše plitka za prijem velikih prekookeanskih galija dubokog gaza, kojima su robovi prevoženi preko Atlantika ka Severnoj i Južnoj Americi, te galije su pristajale uz ostrvce Gore, a robovi su od luke Dakar do ostrva prevoženi manjim plovilima. Ostrvce Gore je zbog toga postalo izuzetno značajno za tu vrstu užasne, ali izuzetno unosne „trgovine”.

Kako su se Francuzi i Englezi tokom istorije stalno nadmetali, pored ostalog i u kolonijalizmu, i usled toga stalno sukobljavali, Englezi su u jednom trenutku osvojili ostrvce Gore i Francuzima onemogućili dalju trgovinu robovima. Francuzi nikako nisu uspevali da oružanim putem povrate to njima izuzetno značajno ostrvce i na kraju su se sa Englezima nagodili na sledeći način: u zamenu za ostrvce Gore Francuzi, koji su inače bili kolonijalizovali čitavu zapadnu Afriku, dali su Englezima srazmerno uzan, a dugačak pojas zemlje uz reku Gambiju od njenog ušća u Atlantski okean do duboko u kopno u južnom delu Senegala. Sada je to posebna država Gambija (nekada se zvala Engleska Gambija) i poznata je po tome što je Kunta Kinte, predak američkog književnika Aleksa Hejlija, tu živeo pre nego što je otet i prebačen u Ameriku. Tako su od jednog istog naroda usled kolonijalnog nasleđa stvarane današnje posebne države u Africi.

Moji roditelji su bili diplomate u prvoj ambasadi Jugoslavije otvorenoj neposredno pošto je Senegal stekao nezavisnost od kolonijalnog ropstva. Sestra i ja, kao i ostala deca iz naše ambasade, išli smo u državne senegalske škole, a ne u privatne kao veliki deo francuske dece. Naši školski drugovi nikada nas nisu zvali „tubab”, što je inače pogrdan naziv Senegalaca za bele kolonijaliste. Tadašnji predsednik Senegala, legendarni pesnik i državnik, pored ostalog i autor himne Senegala, Leopold Sedar Sengor, inače pripadnik naroda Serer, drugog po brojnosti u Senegalu, bio je dragi gost ne samo u našoj ambasadi, nego i u kući u kojoj smo živeli.

I za kraj još jedna zanimljivost: Senegal je 1960. godine imao oko 2,5 miliona stanovnika, a 2023. godine broji više od 18,6 miliona žitelja. O Senegalu sve najlepše.

Mr Mihajlo Hadži-Pavlović,
Zaječar