Istorija običnih ljudi

Zrenjanin – Najstarije pretke banatske porodice Kozlovački njihov potomak Srđan našao je 1768. godine i oni su sada na vrhu obrnute piramide njegovog rodoslova. Na sedam metara širokoj traci ima 278 lica, a sa njima je u krvnom srodstvu, izuzev krila koje pripada precima njegove supruge Smiljke. Oni potiču iz Podrinja, odakle je njezin otac, odnosno iz Rađevine, rodnog kraja njene majke. Taj rodoslov predaka rađen je isključivo u pravoj liniji po svim muškim i ženskim linijama (bez pobočnih srodnika), na osnovu dokumenata kao što su matične knjige rođenih venčanih i umrlih, popisi stanovništva, crkveni domovnici. Najstarije matične knjige koje su korišćene potiču iz 1727. i nalaze se u arhivu u Temišvaru i iz 1745. godine iz Istorijskog arhiva u Zrenjaninu.

U svom traganju Srđan je na groblju u selu Šurjan, u blizini granice s Rumunijom našao spomenik na kome je uklesano ime rođake Darinke Simin (1894–1919). Darinka je umrla na porođaju, a tada rođena devojčica je kasnije rodila Srđanovu majku. Na večnom počivalištu u Šurjanu, Srđan je pronašao i nestalo ime Sultana, nekada često žensko srpsko ime na ovim prostorima. Tragajući za svojim precima on, pored obilaska spomenika na kojima dešifruje imena koja su delom izbrisali vetrovi, kiše, led i snegovi, skida vekovnu prašinu sa crkvenih domovnika i matičnih knjiga po seoskim mesnim kancelarijama koje su nekada vodili beležnici, retki pismeni ljudi u svom vremenu, a sada ih prelistava samo dobronamernik tražeći daleke rođake. Tako je, od 1985, kada je počeo da stvara rodoslov, kao svoje specifično životno delo, prelistao na hiljade rukopisa, spisa i knjiga, obilazio arhive, crkve i groblja u Zrenjaninu, Pančevu, Beogradu, severnom Banatu, Mačvi... Samo u Rumuniji, osim Temišvara, bio je u mestima Čavoš, Fenj, Rudna, Gad, Đir, Ovsenica, Sen Marton, Srpski Čanad.

Pretpostavlja se da su Zrenjaninci s prezimenom Kozlovački u tadašnji Bečkerek stigli posle 1760. iz sela Kozlovac u okolini Pančeva. To selo više ne postoji. Listajući knjige rođenih i umrlih, popise stanovništva i druge dokumente, istraživač je saznao mnoge detalje. Neka prezimena su nestala, neka izumiranjem, a neka namerno. Bilo je porodica koje su bežale od krvne osvete, neke od prezimena koje je izgledalo pogrdno, ili su jednostavno hteli nešto, po njihovom mišljenju, modernije. U Botošu, nekad velikom banatskom selu koje spada među militarska, jer su se nalazila u Vojnoj krajini, izumrlo je 25 prezimena. Mnoga lična imena odavno nisu u upotrebi, kao što su Lepomir, Safir, Teofan, Dabiža, Kalenik, Sofronij, Pahomir, Evstatije, Zdeslav… i ženska Ubavka, Đelvasija, Kalenija, Đermanka, Karanfila, Porfirija, Pavelina, Oljina, nabraja Srđan. Po brkovima u ovom kraju su nailazi na prezimena Brkić, Brković, Mustać, Brkanović, Ćulibrk, Belobrk, Pušibrk, Palibrk. Srđan kaže da je zaokružio jedan veliki posao. – Ovakve rodoslove imaju kraljevske i plemićke porodice, ali obični smrtnici ne, uveren je on.