Sta­nov­ni­štvo Srbije sve sta­ri­je

U Srbiji živi 183.047 više žena od muškaraca, a prosečna starost našeg stanovništva iznosi 43,8 godina, govore najnoviji rezultati popisa stanovništva Srbije, koje je juče objavio Republički zavod za statistiku. Kako ističu stručnjaci nacionalne statističke institucije, žene su u proseku tri godine starije od muškaraca – one u proseku imaju 45,2 a muškarci 42,4 godine. U odnosu na prethodni popis stanovništva, koji je sproveden 2011. godine, prosečna starost stanovništva povećana je za oko jednu i po godinu.

Broj starih i dalje uveliko premašuje broj dece u Srbiji – kako navode predstavnici RZS-a, broj najmlađih u ukupnom stanovništvu iznosi 14,4 odsto, dok je udeo osoba starijih od 65 godina porastao sa 17,4 procenta 2011. godine na 22,1 odsto 2022. godine. To u prevodu znači da je svaka sedma osoba u Srbiji dete, a svaka peta ima više od 65 godina. Između dva popisa broj dece mlađe od devet godina smanjen je za 46.279, a najveće smanjenje zabeleženo je među mladim stanovništvom – u Srbiji je 2011. godine živeo 439.741 stanovnik uzrasta od 20 do 24 godine, dok je poslednji popis pokazao da u našoj zemlji živi samo 337.105 mladih tog uzrasta. Između dva popisa Srbija je izgubila i oko 100.000 mladih uzrasta od 25 do 29 godina. Istovremeno, raste broj najstarijeg stanovništva – poslednji popis pokazuje da u zemlji živi 117.651 osoba starija od 85 godina, dok je na prethodnom popisu evidentirano 81.550 osoba tog uzrasta. Najnepovoljnija demografska situacija jeste u regionu Južne i istočne Srbije, gde je skoro svaka četvrta osoba starija od 64 godine, dok je u Beogradskom regionu „samo” petina stanovnika starija od 64 godine.

Regionalno posmatrano, najstarije stanovništvo živi u Istočnoj i južnoj Srbiji, u kojoj je prosečna starost značajno veća od republičkog proseka. Najstariji grad u zemlji je Crna Trava, u kojoj je prosečna starost žitelja 56,37 godina. Veoma staro stanovništvo živi i u Babušnici, Svrljigu, Gadžinom Hanu, Žagubici, Kučevu i Negotinu – u ovim gradovima stanovnici imaju u proseku više od 50 godina. Najstariji žitelji Beograda žive na opštini Stari grad, gde je prosečna starost 45,45 godina, dok je „najmlađa” beogradska opština Zvezdara, jer u njoj građani u proseku imaju „samo” 41 godinu. U „mlađe” vojvođanske gradove spadaju Žabalj, u kome je prosečna starost stanovništva 41,14 godina i Mali Iđoš, sa prosekom od 42,9 godina, a u najstarije Čoka i Bačka Topola, u kojima je prosečna starost 46 godina. Najmlađi gradovi u regionu Šumadije i zapadne Srbije jesu Tutin, čiji građani imaju u proseku 34,60 godina, i Preševo, sa prosečnom starošću žitelja od 37,57 godina. „Najstariji” je Rekovac, u kome prosečna starost stanovništva iznosi 51,5 godina. 

Rezultati poslednjeg popisa stanovništva takođe svedoče da u Srbiji živi 3.231.978 muškaraca i 3.415.025 žena. Polna statistika otkriva da je treće doba – ženskog pola, to jest da u Srbiji ima neuporedivo više starijih žena nego starijih muškaraca, o čemu su već svedočile brojne sociološke studije, koje su otkrile da u našoj zemlji živi najviše udovica u Evropi. Tako, primera radi, rezultati popisa svedoče da u se starosnoj kategoriji „85 i više godina” nalazi 75.370 žena i samo 42.281 muškarac, a slična statistika važi i za sedamdesetogodišnjake – podaci govore da u našoj zemlji živi 382.550 žena starih od 70 do 79 godina i svega 291.022 muškarca iste starosne dobi.

Rodna statistika postaje još zanimljivija ako se ima na umu da se svake godine u Srbiji rodi između 2.500 i 3.000 dečaka više nego devojčica – brojke govore da su muškarci u brojčanoj prednosti do 39 godine života, kada se njihov broj izjednačuje sa brojem žena, a od 55 godine života pripadnice lepšeg pola počinju da dominiraju. U prilog toj tezi govore i rezultati poslednjeg popisa stanovništva, koji svedoče da u starosnoj grupi od 55 do 59 godine žena ima čak 15.613 više nego muškaraca, dok u starosnoj grupi od 65 do 69 godina ima čak 28.486 žena više nego muškaraca.

U Be­o­gra­du ma­nje be­ba

U Sr­bi­ji je u pr­va če­ti­ri me­se­ca ove go­di­ne ro­đe­no 19.230 be­ba, to jest sve­ga 66 de­ce vi­še u od­no­su na ja­nu­ar, fe­bru­ar, mart i april 2022. go­di­ne, go­vo­re naj­no­vi­ji po­da­ci Re­pu­blič­kog za­vo­da za sta­ti­sti­ku, či­ji struč­nja­ci is­ti­ču da to zna­či po­ve­ća­nje od svega 0,3 od­sto no­vo­ro­đe­nih. U Be­o­gra­du je ro­đe­no 37 be­ba ma­nje u pr­vom če­tvo­ro­me­seč­ju ove go­di­ne u od­no­su na isti pe­ri­od la­ne, što pred­sta­vlja ne­pri­jat­no iz­ne­na­đe­nje ako se zna da u pre­sto­ni­ci ži­vi sko­ro tre­ći­na Sr­bi­je. U Voj­vo­di­ni je ro­đe­no pet be­ba ma­nje ne­go u istom pe­ri­o­du 2022, dok po­da­ci go­vo­re da se naj­ve­ći po­rast no­vo­ro­đe­nih u sta­ti­stič­kom smi­slu be­le­ži u re­gi­o­nu Šu­ma­di­je i za­pad­ne Sr­bi­je, u ko­me je broj no­vo­ro­đe­nih be­ba ve­ći za 65 u od­no­su na la­ne.

Sta­ti­sti­ka mor­ta­li­te­ta da­je na­du da se po­la­ko opra­šta­mo sa pan­de­mi­jom vi­ru­sa ko­ro­na – u pr­va če­ti­ri me­se­ca ove go­di­ne broj umr­lih u Sr­bi­ji iz­no­sio je 34.173, što zna­či da je 10.042 oso­be ma­nje ne­go u istom pe­ri­o­du la­ne, što pred­sta­vlja sta­ti­stič­ki pad od 22,7 pro­ce­na­ta. De­mo­gra­fe po­seb­no ra­du­je po­da­tak da se u svim re­gi­o­ni­ma Sr­bi­je be­le­ži ma­nja smrt­nost u od­no­su na pret­hod­nu go­di­nu, kao i da se broj pre­mi­nu­lih od ko­vi­da 19 zna­čaj­no sma­nju­je.