Najlepše zdanje Pančeva podignuto pre 190 godina

Pančevo – Centralnim trgom Pančeva dominira zgrada, nekada dom Magistrata, a danas ovdašnjeg Narodnog muzeja. Njena izgradnja započeta je 1833. godine, u vreme Banatske vojne granice, a završena oslikavanjem velelepne Svečane sale, pet leta kasnije i taj jubilej, od kada je grad na Tamišu dobio svoje najlepše i najreprezentativnije zdanje, današnje Pančevo obeležava izložbom „190 godina zgrade Magistrata”, autora, diplomirane istoričarke, Slobodanke Perović, i master istoričara Nikole Miloševskog iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture Pančevo.

„Ona je među prvim izgrađenim objektima, koji je u Pančevu stavljena pod zaštitu još 1948. godine kao spomenik kulture od velikog značaja. Odlikuje je, monumentalnost i centralna pozicija na glavnom gradskom trgu, ali pre svega značaj koji je imala kroz istoriju. Samo kada se setimo da je sa njenog balkona vojvoda Stevan Šupljikac proglasio Srpsko vojvodstvo, pa do današnjih vremena, kada je središte kulturnog života, uvek je bila i jeste simbol grada, političkog i administrativnog života. Zbog svega toga, ali i iz ugla zaštite, po našem mišljenju, ovo zdanje zaslužuje viši nivo zaštite”, kaže za „Politiku”, istoričarka Slobodanka Perović, konzervator istraživač Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Pančevu.

Građena namenski, sa izlazom na dve ulice, impozantna građevina sa odlikama odmerenog klasicizma, bila je glavno sedište gradske uprave i društvenog života skoro vek i po, sve do šezdesetih prošlog veka, kada je Pančevo dobilo novu zgradu Uprave na istom trgu, a ovde preseljeni muzej, arhiv i biblioteka. Kako su te ustanove kulture dobijale svoje zgrade, tako su se iseljavale, da bi danas tu ostao Narodni muzej, koji čuva nasleđe koje prevazilazi, kao ovde naglašavaju, lokalne, pa i državne okvire.

„Ponosni smo što je tačno pola veka, deo naše stalne postavke original nacionalne ikone „Seoba Srba, Paje Jovanovića i jedna od dve zastave Srpskog Vojvodstva iz revolucionarne 1848. godine. Izdvojio bih i artefakte Starčevačke i Vinčanske kulture i druge vredne predmete, među kojima je i mač Spada Skjavoneska ili Srpski mač, s kraja 14. veka”, ističe Miroslav Borclin, direktor Narodnog muzeja u Pančevu, koji takođe ove godine obeležava vredan jubilej, vek postojanja i rada.

Solidna građevina Magistrata, osnove izvrnutog slova P, sa dva kasnije dozidana dvorišna krila, izuzetne lepote vidljive majstorijom inženjerskog oficira majora Hajmana, u svojim lagumima krije i ćelije u koje su više od veka pritvarani sitniji prestupnici. Ipak, ovaj prostor je i svojevrsni dokument iz Drugog svetskog rata, tokom kojeg su okupatori ovde zatvarali i mučili domaće stanovništvo o čemu svedoče njihovi zapisi na zidovima i do danas sačuvani. Ovaj deo, ali i čitava građevina, blagodareći autentičnom izgledu, danas je izuzetno interesantna i filmadžijama, pa je njen enterijer neretko scenografija za domaće i strane produkcije. Zaštitari pak skreću pažnju, da velika godišnjica treba da bude podsticaj mlađim kolegama koje dolaze, da za deset godina obeleže dva veka od njene izgradnje, ali i podsetnik onima koji rukovode finansijama grada i države, da razmisle, da treba uložiti u njenu rekonstrukciju i taj jubilej obeležiti na dostojan način.

„Jedna od zgrada po kojoj se Pančevo svakako prepoznaje, zdanje nekada Magistrata, a danas dom Narodnog muzeja, nije odolela zubu vremena i to nije tajna. Kako bi je što pre obnovio i ostavio generacijama koje dolaze. Grad Pančevo je trenutno u fazi prikupljanja tehničke dokumentacije, kako bi uspeli da dođemo do sredstava za obnovu i rekonstrukciju. U godini kada i muzej obeležava stotu godinu postojanja, nadamo se da ćemo u tome uspeti, kako bi zasjala pod budnim okom Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Pančevu, koji takođe slavi tri decenije od osnivanja”, napominje Marija Jević, gradska većnica zadužena za resor kulture.