Gimnazija koje nema

Među 14 beogradskih gimnazija nema Druge beogradske (nekada čuvene Druge muške) gimnazije. Obeležavajući ovih dana 60 godina mature, nekadašnji učenici ove gimnazije su možda poslednja generacija koja se seća kako je i zašto iščezlo ime ove škole, koja je bila jedan od stubova prosvete i kulture srpskog naroda od 1870. godine, kada je, u tek stvorenoj kneževini Srbiji, osnovana Namesničkim ukazom u ime srpskog kralja Milana Obrenovića.

Kada je šezdesetih godina prošlog veka doneta odluka da se na mestu nekadašnje Druge beogradske gimnazije u Makedonskoj ulici podigne višespratnica novinske kuće „Politika”, velelepna zgrada gimnazije je srušena, a škola premeštana na više lokacija da bi konačno bila smeštena u nekadašnju Osnovnu školu „Boris Kidrič” u Kameničkoj ulici. Ali ne kao Druga beogradska gimnazija, već, od 1991 godine, s promenjenim nazivom, kao Filološka gimnazija. Odlukom Vlade Srbije od 2007. godine novonastala gimnazija je pod nazivom Druga beogradska – Filološka gimnazija svrstana među četiri škole od posebnog interesa za Republiku Srbiju, uz Matematičku, Karlovačku i Kragujevačku gimnaziju.

Izrasla iz filološkog smera Druge beogradske gimnazije, koja je prva, kao pilot-projekat, u naše školstvo uvela prirodni i jezički smer, smatrana je zakonitom naslednicom Druge beogradske gimnazije i samo pod navedenim nazivom je mogla da baštini dugu tradiciju ove izuzetne škole. Međutim, uprkos odluci Vlade Srbije i preporuci Odbora za prosvetu Narodne skupštine iz 2006. godine, iz naziva škole je izbačeno ime Druge beogradske gimnazije, da (samo)voljom Školskog odbora Filološke gimnazije nikada više ne bude vraćeno.

Kao reakcija na ovakvu odluku, osnovano je Društvo za negovanje tradicije Druge beogradske gimnazije, s ciljem da se postigne dogovor sa školom, da se ispoštuju odluke Vlade i Skupštine, a nadasve da se ne izgubi iz sećanja značaj koji je Druga beogradska gimnazija imala za istoriju i obrazovni sistem Srbije duže od jednog veka. O tom značaju govore imena đaka i profesora ove gimnazije po kojima je nazvano 17 osnovnih, grafičkih i muzičkih škola, 12 biblioteka, bibliotečkih i drugih fondova, kao i naučni instituti, kulturno-umetnička društva, godišnje nagrade, a obeležene su i kuće u kojima su živeli. Život za slobodu Srbije u ratovima i revolucijama dalo je 69 profesora i učenika ove škole. Imena profesora i đaka Druge beogradske gimnazije nosi više od 50 beogradskih ulica, bulevara i trgova, a 16 spomenika krasi beogradski javni prostor.

U knjizi koju je društvo objavilo pod naslovom „Za pamćenje – Profesori i đaci Druge beogradske gimnazije”, autora prof. dr Pribislava Marinkovića, navedene su biografije svih tih ljudi, koji su Srbiju uzdizali. Niko od njih nije pohađao Filološku gimnaziju niti učio đake u njoj. Srbija ima razloga da se ponosi visokim dometima koje ostvaruje ova škola, ali nije jasno zašto joj smeta da u svom nazivu ima i ime svoje slavne prethodnice. „Kao Filološka gimnazija, ne zaboravljajući i ne brišući nikada da je i Druga beogradska, ona će nastaviti dugu tradiciju koju će obavljati sa svakom novom generacijom učenika i nastavnika”, rekao je akademik Nikša Stipčević, nekadašnji njen đak.

U predvorju novinske kuće „Politika” stoji spomen-obeležje da je na tom mestu nekada postojala Druga muška, potonja Druga beogradska gimnazija. Prilikom postavljanja tog obeležja je rečeno: „Druga beogradska gimnazija je bila više nego rasadnik znanja, više nego ponos Beograda, više nego samo jedan deo istorije našeg tla.” Školski odbor Filološke gimnazije godinama ignoriše apele javnosti i odluke države, sve proslavljajući godišnjice znamenite Druge beogradske gimnazije kao svoje i kiteći se njenom slavnom tradicijom, u kojoj nije imala udela.

Nadežda Milošević Jovčić