„Avantura na Balkanu 1915”

Večeras u 18 sati, u Galeriji nauke i tehnike SANU biće otvorena izložba „Avantura na Balkanu 1915 – slike, uspomene, sećanja”, u organizaciji Arhiva Vojvodine i Galerije nauke i tehnike SANU.

Autor izložbe je arhivski savetnik Ljiljana Dožić, rukovodilac Odeljenja za dokumentaciju, informacije i informacioni sistem u Arhivu Vojvodine.

Obeležavajući godišnjicu završetka Prvog svetskog rata,  Arhiv Vojvodine je odlučio da publikuje rukopis „Avantura na Balkanu 1915” Daglasa Merivedera Dolda i priredi tematsku izložbu arhivskog i drugog materijala koji je prikupljen u pokušaju da se rasvetle događaji koji su prethodili pomenutom  rukopisu.

Postavka prati članove ekspedicije Kolumbija univerziteta koji su u junu 1915, na poziv svog profesora Mihajla Pupina, krenuli iz Amerike u ratom zahvaćenu Srbiju, u humanitarnu misiju pomoći srpskom narodu.

Kako organizatori ističu, javila su se tada dvadeset i četiri američka studenta uglavnom sa Kolumbija univerziteta da bi krenuli u Veliki rat, ali ne da ratuju, već da pomažu, neguju i leče. Mnogi od njih, i posle zvaničnog prestanka rada humanitarne ekspedicije, odlučili su da ostanu na Balkanu i nastave sa humanitarnim radom u okviru Crvenog krsta. Među njima je bio i Daglas Meriveder Dold, svršeni student medicine Kolumbija univerziteta. Posle povlačenja srpske vojske iz Niša, zajedno sa episkopom niškim Dositejem, učestvovao je u zvaničnoj predaji grada bugarskoj vojsci moleći za bezbednost nezaštićenog stanovništva.

Ispričane događaje Daglas Dold je opisao u svom rukopisu „Avantura na Balkanu 1915”, čiju kopiju Arhiv Vojvodine čuva u okviru Zbirke dokumenata dr Nikole Koče Jončića o Mihajlu Pupinu, dok se original nalazi u Batler biblioteci u Njujorku. Za sanitetske zasluge u Prvom svetskom ratu jugoslovenska država je Daglasa Merivedera Dolda posthumno odlikovala Krstom milosrđa.

Na izložbi će moći da se vide odabrana dokumenta, novinski članci i fotografije koji prikazuju događaje od prvog poziva Mihajla Pupina dobrovoljcima krajem aprila 1915, preko formiranja ekspedicije Kolumbija univerziteta za pružanje pomoći, njenog odlaska u Srbiju, humanitarnog rada, pa sve do povratka Daglasa Dolda u SAD u drugoj polovini decembra 1915. godine. Posebna celina posvećena je članovima ekspedicije, a deo izložbe čine plakati korišćeni u američkoj kampanji za pomoć Srbiji u Prvom svetskom ratu. Izložba je najvećim delom zasnivana na materijalu američke provenijencije. Osim što dokumentuje rad ekspedicije, izložba pruža uvid u to kako je šira američka javnost sagledavala ratna događanja u Srbiji toga doba.

Knjiga Daglasa Merivedera Dolda može da se pregleda i onlajn, na sajtu Arhiva Vojvodine, a postavka traje do 5. avgusta 2023. godine.