Istorijsko nasleđe Francuske

Nemiri i demonstracije u Francuskoj, zbog velikog učešća maloletnika arapskog porekla francuskih državljana, smatraju se za protest migranata iz severne Afrike. Međutim, taj odnos nije tako jednostavan, već ima svoju istorijsku genezu. Francuska je okupirala Alžir 1830. godine i uspostavila svoju kolonijalnu vlast. Front za nacionalno oslobođenje Alžira, predvođen Ben Belom i Huari Bumedijenom, poveo je rat koji je trajao od 1. novembra 1954. do 19. marta 1962. godine. Ovaj rat ostavio je znatne posledice i na Francusku, te je kao posledica gubitka tog rata došlo do važnih ustavnih promena i pada Četvrte Francuske republike i uspostavljanja Pete Francuske republike.

Za vreme kolonijalne vladavine bio je veliki broj Alžiraca koji su sarađivali s Francuzima i kolonijalnom vlašću u Alžiru. Kako je bila sve izglednija pobeda Fronta, više od milion alžirskih stanovnika, što Francuza, što njihovih saradnika Alžiraca, samo za nekoliko meseci tokom 1961. i 1962. godine pobeglo je iz Alžira u Francusku.

Kakva su obećanja tim izbeglicama davali zvaničnici ili Tajna oružana organizacija OAS krajnje desne orijentacije, ostalo je nepoznato. Uglavnom, taj nesklad između obećanja i stvarnosti doveo je do masovnih demonstracija u Parizu 5. oktobra 1961. godine i masovnih hapšenja i ubistava, događaja poznatog kao Pariski masakr. Toga dana uhapšen je veliki broj demonstranata, a poginulo ih je oko 200. Pobile su ih snage francuske Nacionalne policije pod komandom pariskog prefekta Morisa Papona. Surovost policije ogledala se u ubijanju vatrenim oružjem, premlaćivanju i bacanju u Senu. Govorilo se da je Sena bila crvena od krvi. Razmere krvoprolića nisu poznate, taj događaj je zataškavan i opravdavan „da je demonstracije organizovao alžirski Front nacionalnog oslobođenja”.

U međuvremenu je u Francusku, kao i u EU, došlo mnogo izbeglica, upravo iz bivših kolonija. Nesporazumi imaju dugu tradiciju, vukući korene iz prošlog veka, a uz dolazak novog talasa izbeglica u poslednjih nekoliko godina postali su teško rešiv problem. Činjenica je da su odnekuda došli, da žive od socijalne pomoći, da nemaju, a mnogi i ne žele posao. Nezadovoljni su, pa su 30. juna u demonstracijama zapalili biblioteku Alkazar u Marselju, u više od 200 gradova zapalili su oko 3.300 automobila, razbili oko 250 filijala banaka i oko 200 prodavnica prehrambenih proizvoda, nanevši štetu veću od milijardu evra.

Rešenje nije ni u demonstracijama, ni u policijskoj represiji. Pristup ovom problemu mora biti sistemski, ali treba imati u vidu da su Francuska i zemlje Zapada sa kolonijalnom psihologijom i prošlošću činile masakre i pokolje u kolonijama.

Mitar Radonjić,
Novi Sad