I to je odbrana zemlje

Trenutno se u svetskoj javnosti govori o demarkacionim, crvenim i linijama saradnje. Analiziraju se i predviđaju postojeća, odnosno buduća partnerstva. U igri su sudbine naroda i milioni ljudskih života. U pitanju je propast, potvrđivanje i/ili rađanje imperija. Na kraju, oduvek su velike sile nemilosrdno i po svaku cenu delale isključivo u korist sopstvenih interesa.

Jasno je da globalne sile apriori imaju pravo na ostvarivanje i zaštitu sopstvenih interesa, ali i to da su mehanizmi koji se koriste u te svrhe neretko nedosledni u kontekstu poštovanja međunarodnog poretka i zaštite ljudskih prava. Naime, pravo na zaštitu i ostvarivanje osnovnih ljudskih prava garantuje se čak i geografski, vojno i politički manje uticajnim državama, i to u slučaju da su te države deo dominantnog vojnopolitičkog saveza, odnosno kolektivnog Zapada. Sa druge strane, države koje nisu deo pomenutog saveza najčešće se svrstavaju u grupu nedemokratskih zemalja na čijem su čelu autokratske vođe. Ukoliko one pak to nisu, onda postoji medijski „osnovana sumnja” da će takve nužno postati.

Drugu grupu zemalja čine one države kojima je pravo na ostvarivanje i zaštitu nacionalnih interesa u najboljem slučaju okrnjeno, a u najgorem uskraćeno. Srbija se nalazi između navedenih opcija pomenutog paradoksa. Analiziranjem razvoja situacije na KiM u poslednjih nekoliko meseci, ali i reakcijama međunarodne zajednice, ta i takva okrnjenost, odnosno uskraćenost, po ko zna koji put jasno je vidljiva i samoj srpskoj javnosti. Predstavnicima privremenih institucija u Prištini dozvoljeno je da nekažnjeno sprovode torturu nad Srbima, dok se srpskom narodu uskraćuju osnovna prava, a sve u cilju zaokruživanja nezavisnosti tzv. Kosova.

 Srbi su, u odnosu na Kosmet, kao narod stolećima otkrivali i uspostavljali svoju veličinu u kulturnom, prosvetnom, naučnom, umetničkom, identitetskom, političkom, privrednom, vojnom, ali i u metafizičkom smislu. Očuvanje AP Kosovo i Metohija, kao neotuđivog dela Srbije prioritetni je nacionalni zadatak Srbije. Ovo tim pre što je upravo taj deo naše zemlje istovremeno i trajna identitetska baza srpskog naroda. Zapad bi trebalo da razume da se mir na Balkanu može ostvariti jedino onda kada se i interesi srpskog naroda konstatuju i uvaže kao relevantni. Trenutna situacija u Republici Srpskoj i na području AP Kosovo i Metohija nedvosmisleno ide u prilog pomenutoj tezi. Ignorisanje srpskog pitanja na Balkanu siguran je i već toliko puta viđen put ka izazivanju nemira i nestabilnosti na ovim geopolitičkim prostorima.

Sa druge strane, SAD smatraju da je Balkan geostrateški prostor koji je pre svega interesna zona Vašingtona i njegovih evropskih partnera. Oni su posredstvom NATO intervencije, a u ime „sprečavanja humanitarne katastrofe”, kosmetskim Albancima utrli put ka secesiji južne srpske pokrajine, stvorivši presedan u okviru međunarodnog pravnog sistema koji je duboko uzdrmao tadašnji svetski poredak. Čak je i Henri Kisindžer 1999. godine, u tekstu objavljenom u „Njuzviku”, upravo upozoravao na posledice koje će kosmetsko pitanje otvoriti u odnosima SAD sa Rusijom i Kinom (The New World Disorder, Newsweek).

Ovu tezu možemo da potvrdimo i ozbiljnošću sa kojom postupaju Kina, Rusija i ostale globalne i regionalne sile koje nisu saglasne sa kršenjem međunarodnog prava o pitanju tzv. Kosova. Japanski teoretičari Sakaguči Jošijaki i Majama Kocušiko nedavno su objavili rad o značaju oružanog sukoba na Kosmetu iz ugla Kine i Rusije, dok su kineski mislioci Vang Jidžoua (koncept selektivnog učešća), Džen Dženg (princip konstruktivnog uključenja) i Jan Sjuetong (koncept moralnog realizma) začetnici kineskih spoljnopolitičkih strategija čije pozitivne strane Srbiji mogu u velikoj meri biti od koristi.

 S tim u vezi treba naglasiti da zapadne sile, posredstvom raznih vrsta dijaloga i pod kišobranom političke realnosti zvane „normalizacija odnosa Beograda i Prištine” pokušavaju Srbiju da dovedu do zatvaranja procesa koji je započet pre više od 30 godina, a koji podrazumeva posredno ili neposredno priznanje potpunog međunarodno pravnog subjektiviteta tzv. Kosova. Srbija u trenutnim okolnostima nema drugu opciju osim da politički odnos sa kolektivnim Zapadom održava kroz pomenuti dijalog i da u okviru tog, čini se neuspešnog pregovaračkog okvira, pokuša da poboljša poziciju Srba koji žive na Kosmetu.

NR Kina je 1954. godine definisala Pet principa miroljubive koegzistencije u okviru kojih se nalazi i međusobno poštovanje teritorijalnog integriteta i suvereniteta. Međutim, u 21. veku Kina se od pomenute strategije polako preorijentiše pragmatičnijim pristupima kao što su „konstruktivno uključenje i kreativno učešće”. Ovako dolazimo i do koncepta Jan Sjuetonga pod nazivom „moralni realizam” koji za Srbiju može da ima ogroman značaj. Kina u okviru tog koncepta insistira na jačanju odnosa sa državama koje poštuju nepovredivost njenog teritorijalnog integriteta, i to najpre kroz jačanje ekonomske i vojne saradnje. Zapravo, pozitivna strana ovog koncepta bila bi da Srbija poštuje one države koje imaju konstruktivnu ulogu u njenom rastu i razvoju. Sa druge strane, Srbija mora da računa i na neupitni uticaj SAD za koju je tzv. Kosovo nezavisna država. Shodno pomenutom, Srbija bi mogla da ima stav koji će se kretati između moralnog realizma i pragmatizma ako želi da na duge staze sačuva svoje prisustvo na teritoriji Kosmeta. Drugim rečima, kada govorimo o pragmatizmu, potrebno je da zvanični Beograd nastavi da, u skladu sa trenutnom realpolitičkom situacijom na Balkanu, gradi ekonomske i bezbednosne odnose sa Zapadom dok je u okviru moralnog realizma važno da razvija odnose sa zemljama BRIKS-a i povećava diplomatske aktivnosti širom Afrike, Azije i Latinske Amerike.

Dakle, bez obzira na budući geopolitički razvoj situacije na relaciji Beograd–Priština, koji će se kretati od Ćosićeve ideje iz 1968. godine o podeli Kosmeta, preko plana Branislava Krstića o razgraničenju, kreativnog rešenja Dušana Batakovića iz 1998. godine o kantonizaciji KiM, pa sve do reintegracije i tzv. nezavisnosti, Srbija mora da proaktivnije i glasnije govori o pravima koja su srpskom narodu i srpskoj državi oduzeta na sopstvenoj identitetskoj teritoriji i da igra višestruku igru koja je jedina u ovakvoj geopolitičkoj situaciji koja može da omogući dugoročne rezultate.

Branko Miljković opominje da odbrana zemlje podrazumeva „u srcu ljubav jaču od smrti, u glavi misao veću od glave”. Bitka između srpskog istorijskog i međunarodnog prava, kao i albanskog demografski podržanog od strane većinskog kolektivnog Zapada, tek je počela. Odnos prema KiM, bez obzira na pritiske koji dolaze od strane mentora i garanata nezavisnosti tzv. Kosova, bitka je koja će odrediti i pokazati srpskom narodu kako se o(p)staje i postaje velik. Eto i prilike da se između moralnog realizma i pragmatizma stvori dodatni prostor za jačanje srpske pozicije u kojoj svaki Srbin, kojem je delatno a ne samo verbalno stalo do Kosova i Metohije, ima potrebu i obavezu da učestvuje.

pravnik i politikolog

Prilozi objavljeni u rubrici „Pogledi” odražavaju stavove autora, ne uvek i uređivačku politiku lista