„Mlekadžija” Ane Berns na srpskom

Roman Ane Berns „Mlekadžija”, koji je dobio prestižnu Bukerovu nagradu 2018. godine, objavljen je na srpskom u izdanju Akademske knjige u prevodu Gorane Raičević. Ana Berns je prvi laureat ovog velikog književnog priznanja koji je došao iz Severne Irske, a osim Bukerove nagrade, ovo delo je nagrađeno i Orvelovom nagradom za političku fikciju (2019) i Međunarodnom dablinskom nagradom za književnost (2020).

Rečenicu „Namera da ne znam ništa bila je zapravo suština mog čitanja-u-hodu” izgovara glavna junakinja romana „Mlekadžija”, srednja sestra iz mnogočlane katoličke porodice, koja odrasta i sazreva u hermetički zatvorenoj zajednici oštro polarizovanog društva Severne Irske sedamdesetih godina prošlog veka.

– U gradu bez imena, jer imena su iz ovog romana prognana kao nepoželjne izdajice ličnog i kolektivnog identiteta, ova osamnaestogodišnjakinja suočava se sa onim što se u njenoj sredini zove „političkim problemima”, a što je u novijoj istoriji podjednako eufemistički nazvano „nevoljama”, dok je zapravo reč o krvavim sukobima vezanim za borbu za otcepljenje Severne Irske od Velike Britanije. U sredini u kojoj nema nesvrstanih i neutralnih, u kojoj nema nijansi između crnog i belog, a nasilje je poželjno i prihvaćeno kada dolazi od „naših” i sprovodi se protiv „njihovih”, onih koji pripadaju zajednici od „preko puta” ili „preko bare”, srednja sestra brani se od stvarnosti zadubljena u knjigu dok hoda gradskim ulicama. Izuzetna knjiga u kojoj se prepliću užas i humor, i brutalnost i nežnost, i nerazumevanje i opraštanje, u kojoj bajkovita atmosfera kao nameran iskorak iz konkretnog hronotopa samo pojačava efekat životnosti, uveravajući čitaoca da se sve odigralo baš tako, da se sve ovo događalo i da se događa uvek i svud – saopštava izdavač.

„Mlekadžija” je treći roman Ane Berns, britanske književnice irskog porekla, koji je ubrzo preveden na mnoge strane jezike. I u svoja dva prethodna romana: „Bez kostiju” (2001) i „Male konstrukcije” (2007), kao i u „Mlekadžiji”, tematizovala je vreme krvavih sukoba u Severnoj Irskoj, mestu njenog rođenja i odrastanja, događaje koji su obeležili period od tridesetak godina (od kraja šezdesetih do 1998), poznate pod eufemističkim nazivom „Nevolje” (The Troubles).