Poverenje u slikarski čin

Bez obzira na vratolomnu brzinu koja gura novi milenijum i relativizuje sisteme vrednosti minulog veka, ne zastareva pitanje: kako slediti krivulju na čijim izohipsama beležimo pozitivan smisao sopstvenog postojanja? Umetnici su najosetljiviji na ova pitanja. Psiholozi smatraju da je individuacija proces koji se odvija čitavog života, a osećanje identiteta postojanije je ukoliko čovek doživljava češće i intenzivnije unutrašnje i spoljašnje promene. Pa, koje su kardinalne tačke na putu naše individuacije?

Kardinalne tačke na putu individuacije Tafila Musovića, van svake sumnje, predstavljaju Beograd i Amsterdam (ljudi, situacije i stanja); toponimi u kojima je njegovo tzv. probijanje kroz život u znaku formiranja prepoznatljivog autorskog stava sa određenim estetičkim i etičkim načelima. Tri decenije je prošlo od Musovićeve debitantske izložbe crteža u Grafičkom kolektivu, a u ovom vremenskom kontinuumu slikar je sazrevao fokusirajući probleme na liniji arhetipsko-intuitivno-kontemplativno. Tako je u Janusovoj dvoličnoj projekciji čoveka i njegove senke strukturirao nagon samo/održanja i manifestovanje antipoda Dobra i Zla.

U recepciji Musovićevog dela upadljiv je kapital intelektualnog fundusa, afinitet za tradiciju i njena izvorišta, negovanje veza sa kulturnom istorijom, a veliki umetnički uzori – Pesoa, Lorka, Bekman, Bejkon, Učelo, Mazačo, Munk, Boskman, Tešić, Marčetić – bili su snažno uporište slikaru u dijalogu o večnim temama identiteta i egzistencije. Iskazane u stanjima i pojavama kao što su pad, sukob, borba, gubitništvo, pobeda, nepravda, poricanje, čovek-spasilac ili tanatofob, isterani iz Raja ili egzilant, ove teme u određenom smislu sublimiraju biblijske razmere straha, represije, subverzije.

Mada je, posle odlaska u Holandiju, u protekle dve decenije Musović nekoliko puta izlagao u Beogradu, njegove aktuelne izložbe dobro temperovanog naslova „Zgusnuto sećanje” – postavka retrospektivnog karaktera u Umetničkom paviljonu „Cvijeta Zuzorić” i novi crteži u Grafičkom kolektivu – predstavljaju celovitu beogradsku promociju ovog slikara; u isto vreme to je i mogućnost da se njegova obimna produkcija kritički sagleda, evaluira, ozbiljnije integriše u ovaj kulturni prostor i muzejske kolekcije.

Naime, geneza Musovićevog stvaralaštva vezuje se za beogradsku novu sliku aktuelnu osamdesetih godina, a današnji izbor od preko stotinu dela (slika velikog formata i crteža) utemeljuje njegovu poetiku u domen figuracije uz predano negovanje koncepta klasične slikarske forme. Deo pripadanja recentnoj umetničkoj praksi je i sećanje na povratak sa Bijenala u Veneciji i osećanje sreće jer smo videli slike Kifera ili Frojda, Musovićeve duhovne braće. Po logici stvari, u poetskom diskursu njegove figuracije menjali su se kompozicija, ikonografija, tematski okvir slike, retorika prizora, rukopisna ortografija, psihološki naboj dela, kolorit, dubina senke, format. Ali, posvećenost slikarstvu i snažna potreba da stvara ne jenjavaju i, na određeni način, homogenizuju njegov kreativni profil.

Slike i crteži na retrospektivi u Paviljonu na Kalemegdanu grupisani su problemski, tematski i hronološki, prateći cikluse i faze Musovićeve umetničke prakse – od „Omaža Pesoi”, „Bonjour, monsieur Musović”, „Isterivanje iz Raja” (po Mazaču), preko „Sveti Đorđe i Aždaja” (po Učelu), „Maks Bekman u Amsterdamu” do slika i portreta savremenih pesnika koje Musović već čitavu deceniju uspešno radi, po uzoru na klasična načela, isključivo po modelu.

Postavkom dominiraju nove slike iz ciklusa „Obećani raj”, a njihova furiozna neoekspresionistička slikarska egzekucija (pa i veliki formati) svedoči o slikaru velikih kreativnih potencijala. Oslobođeni, violentni i srčani rukopis, oporost teškog kolorita, scenični narativ, fragmentarni kadrovi potenciraju veliku temu o istinama i lažima istorijske prakse. Ironični naslov „Obećani raj” produbljuje apsurd vremena, a datumi smrti Če Gevare, Aljendea i Đinđića, integrisani u sliku, više su od omaža ideji i ceni koju su platili ovi političari.

Novi Musovićev ciklus crteža „Zabava” u Grafičkom kolektivu svojim živim figuralnim situacijama čitljivi i ekspresivni rukopisni tok kondenzuje u jak metaforički znak – vitešku borbu, u kojoj subverzivna linija podvlači dvostruki identitet pobednika/gubitnika, ljubav i rajsko savršenstvo nevinih, igre praznine i strah od smrti.

Tafila Musovića su nazvali i romantičnim umetnikom klasičnih motiva, a njegovo „Zgusnuto sećanje” u ovom ubrzanom, „zgusnutom vremenu”, iskušenju unutarnje samoće, alijenacije i novog kritičarskog diskursa vraća poverenje u individualni slikarski čin i njegovu neprevaziđenu moć.

Autor izložbe je Milena Marjanović.