Car bomba – najmoćnije oružje u istoriji čovečanstva

AN602, poznata i kao Car bomba, je termonuklearna vazdušna bomba koja je stvorena u SSSR-u u periodu od 1956. do 1961. godine od strane grupe nuklearnih fizičara. Bila je najmoćnije oružje ikada stvoreno i testirano.

Sredinom 1950-ih, Sjedinjene Države su imale superiornost nad SSSR-om u nuklearnom oružju. Takođe nije bilo efikasnih sredstava za isporuku nuklearnog oružja Sjedinjenim Državama. SSSR nije imao realnu mogućnost uzvratnog nuklearnog udara na Sjedinjene Države.

Razvoj novih dizajna nuklearne i termonuklearne municije zahteva testiranje, koje potvrđuje operativnost uređaja, njegovu bezbednost u vanrednim situacijama i procenjeno oslobađanje energije tokom eksplozije.

Za lansiranje bombe, tim koji je predvodio Aleksandar Nadaškevič razvio je modifikovanu verziju bombardera Tu-95 - Tu-95V, drugo ime - Tu-95-202. Ovaj avion je napravljen u jednom primerku. Letelica je takođe bila prekrivena specijalnom belom reflektujućom bojom.

Testovi bombi su obavljeni 30. oktobra 1961. godine na Državnom poligonu br. 6 Ministarstva odbrane SSSR-a, koji se nalazi na Novoj Zemlji.

Dva sata i tri minuta nakon poletanja na visini od 11,5 kilometara iznad nivoa mete, bomba je bačena, nakon čega se spustila pomoću glavnog padobrana površine 1600 metara kvadratnih. Bomba je detonirana barometrijskim fitiljem 189 sekundi nakon što je bačena u 11:33 po moskovskom vremenu na nadmorskoj visini od 4200 metara.

Udarni talas je sustigao avion-nosač na udaljenosti od 115 km, efekat udarnog talasa od eksplozije osetio se u vidu vibracije i nije uticao na režim leta aviona. Nakon sletanja, na trupu je uočeno nekoliko tačaka od udara eksplozije.

(Printskrin Jutjub)

Eksplozija AN602 prema klasifikaciji nuklearnih eksplozija bila je nuklearna eksplozija ekstra velike snage. Bljesak je bio vidljiv na udaljenosti većoj od 1000 kilometara, primećen je u Norveškoj, Grenlandu i Aljasci. Oblak pečurke od eksplozije podigao se na visinu od 67 kilometara, oblik „šešira” je dvostepen, prečnik gornjeg sloja je procenjen na 95 kilometara, donjeg 70, oblak je bio primećeno 800 kilometara od mesta eksplozije. Eksplozijski talas je prošao kroz zemljinu koru i tri puta obišao svet. Zvučni talas izazvan eksplozijom stigao je do ostrva Dikson na udaljenosti od oko 800 kilometara. Jonizacija atmosfere izazvala je radio smetnje čak i stotinama kilometara od mesta ispitivanja u trajanju od oko 40 minuta.

Stvaranje i testiranje superbombe imali su veliki politički značaj. Sovjetski Savez je pokazao svoj potencijal u stvaranju nuklearnog arsenala neograničene snage, u to vreme najmoćnije termonuklearno punjenje koje su testirale Sjedinjene Države bilo je 15 megatona. SAD nisu povećale snagu termonuklearnih testova nakon testiranja AN602 od strane Sovjetskog Saveza, a 1963. godine u Moskvi je potpisan Ugovor o zabrani testiranja nuklearnog oružja u atmosferi, svemiru i pod vodom.

Daleka posledica bila je povećana radioaktivnost akumulirana u glečerima Nove zemlje. Prema ekspediciji iz 2015. godine, zbog nuklearnih testova glečeri Nove zemlje su 65–130 puta radioaktivniji od pozadine u susednim oblastima, uključujući i testove majka Kuzkina.

Testovi AN602 jasno su pokazali da Sovjetski Savez poseduje oružje za masovno uništenje neograničene snage. Naučni rezultat je eksperimentalna provera principa proračuna i projektovanja termonuklearnih naelektrisanja višestepenog tipa.

Car Bomba je najmoćnija eksplozivna naprava ikada napravljena u istoriji čovečanstva. Bomba je uvrštena u Ginisovu knjigu rekorda kao najmoćniji termonuklearni uređaj koji je prošao test.