Predavanje o odnosu pagana i hrišćana u kasnoj antici

Smederevo – U okviru naučno-obrazovnog programa Centra za kulturu Smederevo, 11. oktobra biće priređeno predavanje na temu „Pagani i hrišćani u kasnoj antici na Centralnom Balkanu”, a govoriće dr Nadežda Gavrilović Vitas, arheološkinja, naučna savetnica na Arheološkom institutu u Beogradu. 

Period kasne antike je oličen ne samo turbulentnim političkim događajima u Rimskom carstvu uslovljenim napadima varvara i nemogućnošću rimske države da održi mir i prosperitet u brojnim provincijama, već i slabljenjem i opadanjem popularnosti paganstva usled širenja i jačanja nove religije – hrišćanstva. Niz rimskih careva počevši od Konstntina Velikog donosi od 4 veka n. e. zakone kojima se zabranjuje ne samo praktikovanje žrtvovanja u krvi paganskim božanstvima, već i zatvaranje paganskih hramova. Na udaru zvanične rimske vlasti su posebno bile tzv. misterijske religije, koje su obećavale vaskrsnuće i večni život vernicima nakon njihove smrti, zbog čega su i predstavljale najveće protivnike hrišćanstvu koje je od njih i „pozajmilo” značajan deo sopstvene teologije. U rimskim provincijama centralnog Balkana, kao i u drugim rimskim provincijama carstva, pomenuta dešavanja su ostavila traga u hrišćanskom izlivanju gneva protiv pagana u vidu dekapitiranja kultnih statua paganskih božanstava i uništavanja njihovih  svetilišta.

Ovo predavanje će se, kako najavljuju organizatori,  dotaći i brojnih pitanja koja nude moguće odgovore o odnosu pagana i hrišćana, a od kojih su neka: koliko je romanizovano stanovništvo centralnog Balkana bilo upoznato sa paganskom religijom i na koji način je hrišćanstvo sticalo svoje poklonike na ovoj teritoriji, koliko i kako nepokretno (ostaci paganskih svetilišta) i pokretno arheološko nasleđe (arheološki artefakti) svedoče o odnosu pagana i hrišćana u kasnoj antici i da li su i na teritoriji centralnog Balkana u novim hrišćanskim motivima i teologiji sadržani tragovi paganstva i u kojoj meri.

Dr Nadežda Gavrilović Vitas je od 1999. godine posvećena istraživanjima na temu rimske provincijalne arheologije, sa fokusom na religiju, kultove i umetnost (rimska skulptura i rimski kameni spomenici), kao i socijalnu istoriju. Takođe se bavi problemima rimskih naselja i nekropola u kasnoantičkom periodu i periodu ranog hrišćanstva, kao i njihovom transformacijom i profanim i duhovnim životom stanovništva.