Film „Provereno, nema mina” u Tašmajdanskoj pećini

Trag istorijskih događaja čuvaju mnoga mesta u gradu, a deo te riznice je i Tašmajdanska pećina, u kojoj je bio smešten bunker general-pukovnika „Luftvafe” Aleksandra fon Lera. U ovom prostoru, koji se otvara samo u određenim prilikama, povodom obeležavanja Dana oslobođenja Beograda u Drugom svetskom ratu, prikazan istorijski film sa dokumentarnim elementima „Provereno, nema mina” iz 1965. godine.  Režiju su uradili Jurij Lisenko i Zdravko Velimirović.

Za posetioce ovo je bio, kao su priznali, poseban doživljaju da u autentičnom prostoru, na istom mestu gde su se odigrali istiniti događaji, prate njihov tok na velikom platnu. A, uvod u ovu istorijsku filmsku priču, na jedinstven način upriličio je dr Vidoje Golubović, hroničar. On je slikovito približio značaj podzemnog Beograda, lavirint koji ne poznajemo dovoljno, a pravo je blago. Podsetio je i na tvrdnje arheologa da se ovde za vreme Austrijanaca, iz kamenoloma koji se najverovatnije protezao do današnjih tramvajskih šina u Ulici 27. marta, vadio kamen. A Lerova pećina, imala je sve što je potrebno jednom komandnom centru. Oni nisu morali da se brinu za grejanje ili „veze”, a ni da strahuju od biološkog i hemijskog napada, jer je sistem zaštite bio uređen. Ovaj prostor, kako je istakao dr Golubović,  projektovao je zarobljenik Jakov Bezlaj, poreklom Čeh. Njegova sudbina, baš kao i drugih zarobljenicima koji su učestvovali u gradnji - tajna je do današnjih dana. U ovoj pećini otkriveno je mnogo filmskog materijala i dokumenata, pa su se ovde čuvali i nitratni filmovi. A na to je podsetio i Božidar Marjanović, stručni saradnik arhiva Jugoslovenske kinoteke. Ono što je od tog materijala sačuvano, nalazi se u Jugoslovenskoj kinoteci.

Marjanović je publiku upoznao i sa nastankom filma, koji su imali priliku da pogledaju, jer je reč o udruženim naporima Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije i Crvene armije u čišćenju Beograda od zaostalih mina. Prilikom povlačenja iz prestonice, nemačke trupe odlučuju da miniraju grad, pa jugoslovenske i sovjetske jedinice „češljaju” svaki delić naše prestonice, ostavljajući natpis: „Provereno, nema mina”. U podzemnim tunelima junaci nailaze na nacističke diverzantske grupe. U filmu su prikazani tragični i herojski trenuci, jer su jugoslovenski sovjetski vojnici uložili nadljudske napore da spasu ključne objekte u Beogradu od nacističkog uništenja. Dok se na ulicama slavila pobeda  jedinica neustrašivih boraca se spušta u podzemni naš grad.

Projekciju filma organizovao je Ruski dom u saradnji sa Javnim preduzećem „Beogradska tvrđava”. Film će za širu  publiku biti prikazan u ponedeljak u 19 časova u Ruskom domu.