Magareći mlin – jedinstven lokalitet u Srbiji

Sombor – Povodom Dana arheologije, odeljenje Gradskog muzeja u Somboru podsetilo je da su njihovi stručnjaci arheolozi, u saradnji sa kolegama iz drugih naučnih oblasti i ove godine nastavili istraživanja na lokalitetu Magareći mlin koja su potvrdila da je ovo jedinstven lokalitet na teritoriji Srbije, sa tragovima naseljavanja od mezolita do srednjeg veka.

Magareći mlin je lokalitet koji se nalazi četiri kilometra od Apatina, u neposrednoj blizini prelivnih ustava kanala Dunav–Tisa–Dunav. Saznanja i iskopavanja na ovom lokalitetu započela su pre gotovo četiri decenije, jer je on rekognisciran tokom 1985. i 1986. godine, da bi od 1987. do 1989. trajala iskopavanja . Predvodio ih je arheolog Vladimir Leković iz Pokrajinskog zavoda za zaštitu kulture i tada je istraženo područje od gotovo 300 kvadratnih metara, a u dubini od oko dva metra pronađeni su slojevi kulture od mezolita, preko prvih zemljoradnika na tlu jugoistočne Evrope, od praistorije do srednjeg veka.

Nakon duge pauze, nova istraživanja započeta su ponovo 2022. i nastavljena tokom septembra i oktobra ove godine. Uključivanje Instituta Biosens iz Novog Sada u analizu ljudskih i životinjskih ostataka i organskih ostataka iz keramičkih posuda doveli su do novih otkrića i prvi put prikupljenih dokaza.

Sa odeljenja arheologije Gradskog muzeja u Somboru kažu da se iz ljudskih i životinjskih ostataka pronađenih tokom iskopavanja 1988. godine po prvi put potvrdilo postojanje mezolitskih zajednica izvan Đerdapa. Ostaci su datirani u polovinu osmog milenijuma pre nove ere. Osim toga, organski ostaci iz keramičkih posuda iz neolitskih objekata potvrdili su prisustvo mlečnih masti što je dokaz o najranijoj konzumaciji mleka i mlečnih proizvoda na ovom prostoru.

Istraživanja preduzeta tokom 2022. godine vođena su u okviru multidisciplinarnog projekta „Poslednji lovci i prvi zemljoradnici Bačke: kartiranje i zaštita lokaliteta Magareći mlin” koji je radio Gradski muzej u Somboru. Rezultati lanjskih istraživanja predstavljaju osnovu za sva buduća sistemaska istraživanja, a i deo su procesa dodeljivanja statusa kulturnog dobra ovom lokalitet na kojem postoje tragovi naseljavanja ljudskih zajednica od mezolita do srednjeg veka što ga svrstava u jedno od izuzetnih arheoloških nalazišta u našoj zemlji.

Do sada su rezultati istraživanja objavljeni u brojnim naučnim časopisima, a do kraja godine u Gradskom muzeju Sombor biće organizovano predstavljanje ovog značajnog lokaliteta.