Na Kosmetu uništeno više od 10.000 nadgrobnih spomenika

Kosovska Mitrovica – Odlukom kosovskog tužioca zaustavljeno je prekopavanje srpskog groblja u Kosovskoj Mitrovici, koje je „izvodila” za sada nepoznata albanska građevinska firma u delu atara Crkve Svetog Dimitrija na obodu grada. Prekopavanje tzv. suvodolskog groblja na kojem su porušeni nadgrobni spomenici koji datiraju još iz srednjeg veka, a na površini su vidljive kosti sahranjenih, obustavljeno je posle ogorčenog negodovanja Srba iz Kosovske Mitrovice i krivične prijave koju je dvadeset njih juče predalo pripadnicima kosovske policije za region sever. Na ovom mestu, podsetimo, poslednji Srbin iz sela Suvi Do sahranjen je 1953. godine.

„Specijalne jedinice kosovske policije iz Prištine, kojima su u nadležnosti teška krivična dela, juče su deo gde je nepoznati izvođač započeo radove ogradili žutom trakom, a sve dalje aktivnosti su odlukom tužioca prekinute”, potvrdio je za „Politiku” Veton Eljšani, zamenik direktora kosovske policije. Eljšani je rekao i da je upoznat sa „prijavom” Srba koja je uručena policajcima u stanici „Sever”.

Radovi u Ulici Vlade Ćetkovića predstavljaju teško krivično delo i po ustavu takozvanog Kosova i po članu 413. kosovskog krivičnog zakona, koji se odnosi na skrnavljenje grobalja i leševa, potvrdio je za „Politiku” izvor koji je iz bezbednosnih razloga želeo da ostane anoniman. Naš upućeni sagovornik je naglasio da su „Albanci prekopali groblje, oskrnavili grobove koji datiraju još iz srednjeg veka, ali i da će Srpska pravoslavna crkva izaći na teren, podneti krivičnu prijavu i na osnovu katastarskih knjiga dokazati da se ušlo u posed crkve”.

„Predstavnici SPC imaju relevantne papire koji dokazuju da je 30 ari zemljišta iza crkve, gde je i staro pravoslavno groblje, u posedu crkve. Prekopali su groblje navodno zarad puta kako bi se krenulo sa izgradnjom kuće jednog Albanca. Ovo je nečuveno, vandalizam sa kojim se skoro svakodnevno susrećemo na celoj teritoriji Kosova i Metohije”, kaže on za „Politiku”.

Da se na teritoriji KiM, posebno od kraja rata 1999. godine, Srbi svakodnevno susreću sa „kulturcizmom, vandalizmom ekstremnih Albanaca, neprimerenog ne samo za 21, vek”, za naš list kaže i Aleksandar Gudžić, istoričar sa Kosova i Metohije, naglašavajući da „ne samo u Kosovskoj Mitrovici već i na celom KiM ekstremisti žele da uklone svaki trag i svako srpsko, pravoslavno prisustvo na ovim prostorima”.

„Od 1999. godine do danas uništeno je više od 150 crkava i manastira koji datiraju od najranijeg srednjeg do novog veka, a koji su bili remek-dela umetničke arhitekture, ne samo srpskog već i svetskog kulturnog nasleđa. Ne uništavaju albanski ekstremisti samo crkve i manastire, već i srpska srednjovekovna groblja koja nisu samo važan segment istorije, već i svedočanstvo o prisustvu Srba na ovim prostorima”, ističe Gudžić, koji podseća na skandalozno „izoravanje groblja kod Gazimestana, gde je Albanac sagradio ekonomski objekat”.

„Mimo kosovskog ustava, kršeći sopstveni zakon o skrnavljenju leševa i grobalja, mimo Ahtisarijevog plana, gde je naglašeno da je zona oko spomenika na Gazimestanu zaštićena zona, Albanac je dao sebi za pravo da preore groblje, da zauzme zemlju i tu sagradi objekat. Za to nije snosio nikakve posledice ni od predstavnika Prištine, a ni od predstavnika međunarodne zajednice”, ističe Aleksandar Gudžić.

Na teritoriji KiM, od 30 opština koliko je bilo u sistemu Republike Srbije, neoskrnavljena groblja su samo u tri opštine na severu Kosmeta, ističe za „Politiku” Zoran Vlašković, urednik „Jedinstva”, jedinih srpskih novina na Kosovu i Metohiji i autor tri knjige o stradanju Srba na teritoriji južne pokrajine.

Prema rečima Vlaškovića, najnoviji slučaj vandalizma ekstremnih Albanaca u Kosovskoj Mitrovici „samo je dokaz da ekstremisti ne miruju, da se i posle 24 godine od završetka rata na ovim prostorima događa nečuveni vandalizam pred očima kosovske i međunarodne javnosti”.

„Jedina neoskrnavljena groblja na celoj teritoriji Kosova i Metohije su u opštinama Zvečan, Zubin Potok i Leposavić. Od 1999. godine do sada uništeno je više od 10.000 nadgrobnih spomenika i više od 280 srpskih grobalja, od ukupno 545 koliko ih ima. Poseban vandalizam se beleži na srpskom groblju u Južnoj Mitrovici, gde je po podacima mitrovičke eparhije uništeno više od 700 nadgrobnih spomenika, a zabeleženo je da se mermer koristi za popločavanje trotoara ispred albanskih kuća i za druge potrebe. Uništeno je i više od 700 nadgrobnih spomenika na groblju u Prištini. Nijedno groblje u gradovima u kojima su do 1999. sahranjivani Srbi nije pošteđeno tiranije i vandalizma. Više od 80 odsto spomenika je uništeno u Gnjilanu, Đakovici, Uroševcu, u Metohiji, centralnom Kosovu, ali je problem što iz bezbednosnih razloga ne može da se utvrdi stanje u opštinama Štimlje, Đeneral Janković, Suva Reka...”, ukazuje Vlašković.

Kako dodaje, ako zvanični podaci govore da je samo od 1999. do danas srušeno ili zapaljeno 155 crkava i manastira, od kojih je 13 crkava u potpunosti izbrisano sa lica zemlje, onda možemo da pretpostavimo šta je sa pravoslavnim svetinjama i grobljima u tim opštinama.

„Nezapamćen zločin prema srpskoj istoriji, albanski separatisti i vandali su počinili 1999. godine kada su posekli bor cara Dušana u Nerodimlju. Posekli su ga, sravnili sa zemljom na dan kada se navršilo 663 godine od kako ga je lično car Dušan zasadio. Bio je pod zaštitom kao spomenik prirode. Nije im bilo sveto ni to što je car bio vladar, ne samo Srba i Grka već i tadašnjih Arbanasa”, naglašava Vlašković i podseća da je „i albanskoj i svetskoj javnosti poznata činjenica da je muslimansko groblje u severnom delu Kosovske Mitrovice – netaknuto, kao i da se pred svaki muslimanski praznik ovo groblje sređuje i na njemu se bez ikakvih problema obavljaju sahrane”.