Borbena crkva i križari

Poznati jugoslovenski advokat i ugledni profesor istorije na beogradskom univerzitetu dr Viktor Novak u svojoj knjizi je „Magnum Crimen” objasnio politiku Vatikana u tzv. borbenom misionarstvu, kao i učinak hrvatskih klerikalaca i nacionalista u realizaciji tog projekta. Dokumentovano je dokazao povezanost i saradnju hrvatskog sveštenstva s ustaškim režimom u vreme NDH, koja je dovela do realizacije genocida nad Srbima, Jevrejima i Romima u toku Drugog svetskog rata. U svojoj knjizi Novak ističe: „Uspostavljanjem NDH klerikalizam je u Hrvatskoj stupio u svojevrstan brak s ustaškim režimom i tako stvorio klerofašizam, koji je doveo do prisilnog preobraćivanja pravoslavnih Srba u katolicizam i do potpunog istrebljenja Jevreja i Roma u NDH.” Dokazao je prećutnu, ali i aktivnu podršku zagrebačkog nadbiskupa (potom kardinala) Alojzija Stepinca i biskupa Ivana Šarića ustaškom režimu Ante Pavelića za vreme rata i križarima neposredno posle rata. Objasnio je i kako je Rimokatolička crkva probudila i oblikovala nacionalnu svest Hrvata, s krilaticom da je služenje bogu jednako služenju naroda.

Ova knjiga trebalo je da posluži tadašnjoj komunističkoj vlasti u Jugoslaviji da stvori pogodnu atmosferu povodom suđenja Alojziju Stepincu i uhapšenom ustaškom funkcioneru i potonjem vođi križara u zemlji Erihu Lisaku. Stepinac je bio optužen da je bio pasivni pomagač, ali i podstrekač ustaško-križarskih terorističkih grupa koje su se bavile neprijateljskom delatnošću u smislu vršenja diverzija, sabotaža, oružanih akcija protiv vojske i milicije i pripremanja hrvatskih nacionalista za oružani ustanak protiv Titove komunističke vlasti. Inače, križari su bili proustaške grupe koje su ostale u zemlji nakon razbijanja i poraza hrvatskih oružanih snaga, tj. domobrana i ustaša.

Nosili su i naziv škripari, a po savetu Katoličke crkve odrekli su se ustaških i domobranskih oznaka i zajednički prihvatili da na svoje kape stave bele platnene krstiće kako bi odziv među hrvatskim narodom bio što veći i masovniji. Bili su organizovani u gerilske grupe koje su bile locirane po čitavoj teritoriji Hrvatske i BiH. Nisu bili verska vojska, ali im je vera bila spoljno obeležje kojim su pozivali na borbu protiv bezbožnih komunista i Srbo-Jugoslovena. Izjednačavali su veru s nacijom i pozivali se na pripadnost hrvatskoj Katoličkoj crkvi kao „predziđu zapadne kršćanske civilizacije”. Nastupali su u ime Katoličke crkve, a ona ih je tajno pomagala i podržavala.

Vođa križara u zemlji je bio Erih Lisak (poslednji šef ustaške policije), a u inostranstvu poglavnik Ante Pavelić, i časnici Vjekoslav Maks Luburić, Jakov Džal, Josip Tomljenović i Krešo Župan. Križari su za vreme svog terora od 1946. do 1948. ubili više od 2.000 pripadnika vojske, policije i agenata Udbe.

Poslednja akcija hrvatske ustaške emigracije u sadejstvu s križarima u zemlji bila je Operacija „10. travanj”, ili, kako je naša istoriografija pamti Operacija „Gvardijan”, u toku koje je jugoslovenska Udba uspela da pohvata i uništi gotovo sve ustaške križare. Ovu operaciju po nalogu Pavelića osmislili su ustaški emigranti, bivši časnici Josip Tomljenović, Krešo Župan, Božidar Kavran i Lovro Sučić, koji su u junu 1947. godine i počeli ubacivanje prve grupe terorista u Jugoslaviju radi podizanja ustanka. U prvoj grupi nalazili su se bojnici Ljubo Miloš i Ante Vrban (krvoloci iz Jasenovca) i rojnik Luka Grgić. Grupa se prebacila u zemlju s mađarske strane čamcem preko Drave kod Novigrada. Udba je već preko svojih kanala znala za ovu akciju ustaške emigracije, te su preko svog ubačenog agenta locirali članove grupe i uhapsili ih na Papuku. Sistemom klopke, koju je Udba nazvala „Ubačena udica”, u periodu od jula 1947. do jula 1948. godine uspešno je pohvatala više od 90 ubačenih terorista i među njima i vođe Božidara Kavrana i Josipa Tomljenovića. Njima se sudilo pred Vrhovnim sudom NR Hrvatske u Zagrebu od 10. do 27. Avgusta 1948. i svi su osuđeni na smrtne kazne koje su izvršene vešanjem ili streljanjem s gubitkom svih građanskih prava.

I pored ove najuspešnije posleratne akcije Udbe, nije uspelo onemogućavanje razarajućeg uticaja i destruktivnog delovanja Rimokatoličke crkve protiv jugoslovenske države, što se naročito videlo u poslednjem građanskom ratu koji je vođen na tlu Jugoslavije u periodu od 1991. do 1995. godine, u kojem su hrvatska Katolička crkva i njen kardinal Franjo Kuharić bili glavni pobunjivači i mobilizatori hrvatskih nacionalnih snaga protiv JNA i SFRJ, a posebno protiv pravoslavnog srpskog naroda koji je vekovima živeo na prostorima tzv. Krajine u Hrvatskoj i BiH.

Miomir Garašanin,
Beograd