Vojvođanski simboli kopije mađarskih grbova

Zrenjanin – Sporenja oko obeležja AP Vojvodine traju još od njihovog izglasavanja 2004, a posebno su izražena u Zrenjaninu. Javnost se, kako izgleda, podelila oko toga da li su uopšte potrebni takvi pokrajinski simboli, koji joj, po oceni mnogih, pridaju atribute državnosti, dok drugi tvrde da su znamenja Vojvodine bezazlena i da je njihovo isticanje "mera slobode i demokratije". U pozadini čestog mahanja zastavama i nesuglasica koje tim povodom izbijaju stoje ipak dublji razlozi. Kada je reč o samom isticanju pokrajinskih simbola, nema mnogo onih koji se protive, ali su stvari sasvim drugačije po pitanju njihovog sadržaja i izgleda.

U Zrenjaninu, na gradskoj kući, vojvođanski simboli postavljeni su nakon odluke o njihovom uvođenju koju je donela pokrajinska skupština 2004, u vreme dok je opštinskoj skupštini predsedavao Milan Čežek (Liga socijaldemokrata Vojvodine). Ona će i u narednim izborima biti među strankama okupljenim oko DS, dakle u koaliciji koja drži vlast. Krajem prošle godine, nakon što je došlo do krize, zrenjaninska SO je raspuštena, a Privremeni organ, koji je imenovala vlada i u kome je dominirala Demokratska stranka Srbije, doneo je odluku o uklanjanju vojvođanskog barjaka i grba.

Usledile su žestoke reakcije, prevashodno članova LSV i Liberalno-demokratske partije, kojima su se pridružili i pojedini pripadnici Demokratske stranke i G17 plus. Za njih je skidanje vojvođanskih znamenja čin najgore vrste, uperen, navodno, protiv svih tekovina demokratije i građanskih sloboda.

Prema tumačenju čelnika Privremenog organa, Skupština AP Vojvodine jeste donela odluku o pokrajinskim obeležjima, ali njen važeći Statut i ne predviđa da Pokrajina ima grb i zastavu. Novi Ustav Srbije, pak, dozvoljava da autonomne pokrajine utvrđuju svoje simbole i način njihovog korišćenja, ali se njime zahteva da svi opšti akti autonomnih pokrajina moraju biti saglasni sa njihovim statutima, kao najvišim pravnim aktima tih jedinica. I Ustavni sud je zauzeo stav da upotrebu pokrajinskih simbola treba urediti Statutom, pa je ostavljen rok Skupštini APV da tako i postupi. To, međutim, ni do danas nije učinjeno.

Formiranjem sadašnje republičke vlade, promenjen je i sastav Privremenog organa u Zrenjaninu, u kome sada dominira DS. Čelnici ovdašnjeg DS-a su, tako, nedavno doneli odluku da se pokrajinski simboli vrate na gradsku kuću, što je izazvalo protivljenje, ponajpre DSS-a, koji se prvi oglasio pozivajući se na činjenicu da statuti Vojvodine i Zrenjanina ne predviđaju isticanje ovih obeležja. Bolje rečeno ovakvih obeležja, jer DSS nije protiv upotrebe vojvođanskih simbola uopšte.

Dakle, pored dovođenja u sumnju pravne utemeljenosti skidanih, pa ponovo isticanih barjaka i grbova – postoji i problem njihovog heraldičkog značenja, na koje za "Politiku" ukazuje mr Vojin Kerleta, predsednik Udruženja "Petrovgradska ćirilica". Naš sagovornik tvrdi da ovako urađeni simboli srpske pokrajine nemaju nikakvog utemeljenja u srpskoj heraldici, i otkriva:

– Sporni grb pokrajine kreiran je kao skup grbova mađarskih županija od pre 1918, odnosno iz doba Austrougarske! Tu su obeležja Bačko-bodroške županije sa središtem u Somboru, Sremske županije (Vukovar) i Tamiške županije (Temišvar). Srbi, osim toga što čine većinu stanovništva Vojvodine, na ovim prostorima baštine i srpsku heraldičku i državnu tradiciju, koja je uobličena stvaranjem Srpskog vojvodstva i tamiškog Banata, 1848. godine. Tako je službena zastava Srpskog vojvodstva i tamiškog Banata – bila srpska trobojka, a grb je bio krst sa četiri ocila, uokviren lovorom – ukazuje mr Vojin Kerleta, koji, kada je reč o vojvođanskim znamenjima, smatra da suština nije u tome da li njih neko želi ili ne – već u tome čiji bi to simboli trebalo da budu.