„Arhivi Srbije” u Pančevu

Pančevo – Sa više od deset hiljada dužnih metara građe, raspoređene u 861 fond, Istorijski arhiv u Pančevu najveći je međuopštinski i gradski arhiv u zemlji, a za Dan grada i domaćin izložbe „Arhivi Srbije”. Na inicijativu Arhivističkog društva Srbije nastala je postavka kojom se na više od 30 panoa, uz Državni arhiv Srbije, Arhiv Vojvodine, Arhiv Kosova i Metohije, javne arhive u Srbiji, predstavljaju i Arhiv Jugoslavije, Vojni arhiv, Arhiv SANU, kao i dva arhivistička društva – Vojvodine i Srbije. Pored osnovnih podataka o osnivanju, istorijatu, značajnim fondovima, prostornim kapacitetima, u fokusu je i aktuelno stanje u arhivima širom naše države.

 „Arhivi evidentiraju, preuzimaju, čuvaju, sređuju, objavljuju i daju na korišćenje arhivsku građu, a ova postavka svedoči koliko su značajni za gradove i istraživače. Direktan povod za nastanak izložbe je obeležavanje dva jubileja – 75 godina rada velikog broja arhiva u Srbiji i 125 godina od donošenja prvog Zakona o Državnoj arhivi 1898. godine, na osnovu kojeg je dve godine kasnije počela da radi danas centralna ustanova – Državni arhiv Srbije. Postavka pruža izuzetnu priliku da se javnost upozna s arhivskom mrežom Srbije, to jest najvećim njenim delom, onim čime se arhivi bave, kako bi bili vidljiviji, ali i da se predstavi kulturno dobro koje oni čuvaju”, napominje Branislava Milković, direktorka Istorijskog arhiva u Pančevu, jedne od karika u lancu od 38 arhiva u Srbiji, koji se diči izuzetno bogatom arhivskom građom, izložbenim radom i izdavačkom delatnošću.

 Osnovan je 2. novembra 1947. godine, kada je postavljen rukovodilac arhivskog područja profesor Đorđe Živanović, pančevački arhiv je nekoliko puta menjao adresu, da bi 1979. godine bio preseljen u zgradu bivše austrougarske kasarne u Pančevu, gde se i danas nalazi. Vremenski raspon građe koju čuva u svojim depoima je od 1718. godine do kraja 20. veka, a odnosi se na područja grada Pančeva i opština Alibunar, Kovin, Kovačica i Opovo. Arhiv se takođe bavi i bogatim izdavačkim radom, o čemu svedoči više od 200 publikacija i ce-de izdanja izložbi arhivskih dokumenata, većinom objavljenih samostalno, ali i u suizdavačkim projektima.

 Za izložbu u svojoj galeriji, Istorijski arhiv Pančevo se predstavlja izborom važnijih, ali i zanimljivijih dokumenata koje čuva, među kojima izdvaja matičnu knjigu Rimokatoličke crkve iz 1718. godine, kada je grad oslobođen od Turaka, i dokument iz 1794, kojim je dobio status Slobodnog vojnog komuniteta, čime je i osnovan magistrat, preteča današnje gradske uprave. Jedan od starih planova grada, lepa zanatska isprava – vandrovka iz 1829. godine, izbor razglednica i dokument iz zbirke plakata, pozivnica za igranku u „Vajfertovoj” pivari, takođe su upotpunili predstavljanje arhiva – domaćina izložbe „Arhivi Srbije”, koja nastavlja put, te će je do kraja godine videti publika u svim gradovima čije arhive predstavlja.