Na aukciji bilo više od deset zainteresovanih strana

Stručnjaci Muzeja žrtava genocida su pre nekoliko dana došli do informacije da se zloglasna direktiva broj 25, kojom je nemački kancelar Adolf Hitler, 27. marta 1941. godine, izdao naređenje za napad na Kraljevinu Jugoslaviju i Kraljevinu Grčku pojavio na jednoj međunarodnoj aukciji, otkrio je za „Politiku” direktor te ustanove Dejan Ristić. Nakon toga su se, kaže, obratili Aleksandru Vučiću, predsedniku Srbije, koji je odmah, uz vladu prihvatio inicijativu muzeja, pa su urgentno pokrenuli dve paralelne procedure.

Reč je o dokumentu čiji je sadržaj označio početak Drugog svetskog rata na celokupnoj teritoriji Kraljevine Jugoslavije, započetog u ranim jutarnjim časovima 6. aprila 1941 i uporediv je po značaju sa telegramom objave rata Kraljevini Srbiji koji je Austrougarsko carstvo uputilo 28. jula 1914. Republika Srbija kupila je još jedan neprocenjivo vredan dokument i istorijski izvor, saopštili su preksinoć iz vlade.

– Uporedo dok je sprovođena procedura prikupljanja dokumentacije za učešće na međunarodnoj aukciji, stručnjaci Muzeja žrtava genocida obavili su ekspertizu dokumenta i utvrđivanje njegove autentičnosti. U ponedeljak je potvrđena njegova verodostojnost. Odmah smo obavestili predsednika i premijerku, a potom se pristupilo pripremama za sve ono što je neophodno za učešće u međunarodnoj aukciji. Bilo je više od deset zainteresovanih strana za taj dokument koje su anonimne i možemo samo da pretpostavimo da je reč o kolekcionarima, institucijama iz Evrope, ali moguće i predstavnicima grčke države. Srbija je bila apsolutno odlučna da dođe u posed ovog prvorazredno vrednog i važnog istorijskog izvora, spremna da ne odustane po svaku cenu. Saznanje da je originalna direktiva br. 25 sa Hitlerovim potpisom u našim rukama već je izazvalo brojna pozitivna reagovanja stručnjaka u Srbiji i čitavom regionu – podvukao je Ristić.

To je, kaže, stvar ne samo od nacionalnog već i od regionalnog i evropskog značaja, jer je reč o istorijskom izvoru čiji je sadržaj označio početak Drugog svetskog rata na području Jugoslavije i Grčke.

„Zbog toga je i ova akvizicija još jedan od velikih uspeha celokupnog tima Muzeja žrtava genocida”, naveo je Ristić.

Direktiva br. 25, koju je potpisao Hitler, sačinjena je u 13 originala, od kojih je jedan sada vlasništvo naše zemlje. Izdajući naređenje za početak združenih borbenih dejstava protiv Kraljevine Jugoslavije i Kraljevine Grčke, nemački kancelar ovim dokumentom označio je početak četvorogodišnjih dramatičnih borbi i bezmernog stradanja civilnog stanovništva, a posebno srpskog naroda. Pored ostalog, ovaj dokument sadrži i eksplicitnu naredbu za sprovođenje vazdušnih napada i danonoćno bombardovanje Beograda, spremnost da se nakon okupacije Jugoslavije delovi njene teritorije predaju Bugarskoj i Mađarskoj, kao i to da će „političkim obećanjima Hrvatima biti pooštrena unutrašnja politička zategnutost u Jugoslaviji”. Sadržaj ove direktive rezultirao je i stvaranjem neophodnih preduslova za uspostavljanje Nezavisne Države Hrvatske, odnosno otpočinjanje genocida nad Srbima na celoj njenoj teritoriji. Neprocenjivi istorijski dokument istovremeno je predstavljao i zloslutni nagoveštaj brojnih dramatičnih, tragičnih, ali i herojskih događaja koji su obeležili razdoblje Drugog svetskog rata na čitavom prostoru okupirane Kraljevine Jugoslavije.