Ponovo pronađeno blago

Zahvaljujući jednom od najvećih domaćih entuzijasta, Zdravku Zupanu, imamo prilike da se podsetimo sjajnih stripova iz perioda pre Drugog svetskog rata, kada su našom scenom dominirali autori poreklom iz Rusije. Lobačev, Solovjev, Kuznjecov i Navojev bili su nosioci gotovo kompletne produkcije stripova objavljivanih u Srbiji od 1935. do 1940. godine. Tadašnji stripovi su se kretali u tematskom rasponu od adaptacija klasičnih romana i priča iz narodne književnosti do radova koji su bili pod jakim uticajem američkog avanturističkog stripa.

Tarcaneta je, kako joj ime govori, ženska verzija Tarzana. Devojka iz džungle je delo autorskog dvojca – Nikola Navojev (crtež) i Branko Vidić (scenario), a njene avanture koje su bile izuzetno dobro primljene kod publike, izlazile su u nastavcima u beogradskom listu „Strip”. Iako je tragično umro sa svega 27 godina, pre nego što je dostigao umetničku i životnu zrelost, Nikola Navojev je uspeo da ostvari zavidnu crtačku karijeru i stvori neke od legendarnih junaka domaćeg stripa kao što su Bartulo, Zigomar, Mali moreplovac i pomenuta Tarcaneta. S obzirom na to da se radi o klasiku domaćeg stripa, bilo bi neumesno tražiti mane, kojih prirodno ima, jer je u pitanju delo izuzetno mladog autora, već ćemo se koncentrisati na ono što je u ovom stripu vredno hvale. Pre svega, ideja da glavna junakinja avanturističkog stripa bude žena je toliko retka za to vreme, da se može reći da su Navojev i Vidić bili pravi vizionari. Tarcaneta je avangardna i kada je u pitanju fizički izgled – njena vitka, gotovo androgina, a u isto vreme erotična pojava neće imati pandan u svetskom stripu sve do pojave Modesti Blejz, nekoliko decenija docnije.

(/slika2)Još jedan od junaka koje nam je predstavio tandem Navojev–Vidić je i Zigomar. Ovaj popularni strip je nakon smrti Nikole Navojeva 1940. godine prestao da izlazi, da bi se naknadno pojavila još jedna epizoda pod naslovom „Leteći Zigomar”. Identitet crtača poslednje avanture Zigomara, maskiranog pravdoljupca rađenog po uzoru na Fantoma, dugo je bio nepoznat, da bi se kasnije saznalo da se radi o Dušanu Bogdanoviću, koji je na reprint izdanju i potpisan kao autor. Bogdanović se maksimalno trudio da ostane veran crtačkom stilu Nikole Navojeva, i u tome je u velikoj meri uspeo. „Leteći Zigomar” praktično označava kraj jedne etape u istoriji srpskog stripa i kao takav će uvek naći mesto u kolekcijama pravih ljubitelja. Nadamo se da će gospodin Zupan nastaviti da objavljuje bisere iz istorije domaćeg stripa i to u većim tiražima.